Στο διαδίκτυο θα βρείτε πολλές συμβουλές για το πώς να επικοινωνείτε.
- Μην εξηγείσαι.
- Μην αφήνεις τον εαυτό σου να χειραγωγείται.
- Βάλε όρια.
- Μην μπεις στο παιχνίδι τους.
- Αποχώρησε από τη συζήτηση.
Κάθε μία από αυτές τις συμβουλές μπορεί σε μια συγκεκριμένη κατάσταση να είναι πολύ χρήσιμη.
Το πρόβλημα είναι ότι οι καταστάσεις δεν είναι ίδιες.
Ούτε και οι σχέσεις είναι ίδιες.
Διαφορετικά μιλάμε με τον σύντροφό μας, διαφορετικά με έναν συνάδελφο, διαφορετικά με έναν γονέα και διαφορετικά με έναν άγνωστο άνθρωπο, τον οποίο πιθανότατα δεν θα ξαναδούμε ποτέ.
Αυτό που σε μία κατάσταση είναι ένα υγιές όριο, σε άλλη μπορεί να είναι μια περιττά σκληρή αντίδραση.
Και αυτό που κάποιες φορές είναι η σωστή αυτοπροστασία, σε άλλη περίπτωση μπορεί να βλάψει τη σχέση που στην πραγματικότητα θέλαμε να προστατεύσουμε.
Η ίδια φράση μπορεί να σημαίνει κάτι διαφορετικό σε διαφορετικές σχέσεις
Φανταστείτε μια απλή ερώτηση:
Γιατί δεν θέλεις να έρθεις;
Αν σας την κάνει ένας άγνωστος άνθρωπος, μπορεί να μη νιώθετε την ανάγκη να εξηγήσετε τίποτα περισσότερο.
Δεν θέλω.
μπορεί να είναι απολύτως αρκετό.
Αν όμως ρωτήσει ο σύντροφός σας:
Γιατί δεν θέλεις να είσαι μαζί μου σήμερα;
μπορεί πίσω από αυτή την ερώτηση να υπάρχει η προσπάθεια να καταλάβει τι συμβαίνει.
Δεν είναι απαραίτητα ασέβεια προς το όριό σας.
Ομοίως, όταν ένας συνάδελφος ρωτά:
Γιατί δεν θα μπορέσεις να ολοκληρώσεις αυτή την εργασία σήμερα;
δεν αμφισβητεί απαραίτητα το δικαίωμά σας να αρνηθείτε επιπλέον δουλειά.
Ίσως απλώς χρειάζεται να ξέρει πώς να προγραμματίσει το έργο.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε την ίδια συμβουλή:
Δεν χρειάζεται να εξηγήσεις το όχι σου.
Και από κάποια άποψη θα ήταν αληθινή.
Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο τι δικαιούστε να κάνετε και στο τι είναι καλό να κάνετε μέσα στη συγκεκριμένη σχέση.
Το δικαίωμα να μην εξηγείτε κάτι δεν σημαίνει ότι είναι πάντα καλό να μην το εξηγήσετε
Αυτή είναι μια σημαντική διαφορά.
Στον σύντροφό σας λέτε:
Δεν θα πάω πουθενά το Σαββατοκύριακο.
Και όταν ρωτά γιατί:
Δεν χρειάζεται να σου το εξηγήσω.
Ίσως πράγματι να μην χρειάζεται.
Αν όμως είχατε κοινά σχέδια, μια τέτοια απάντηση μπορεί να μοιάζει σαν κλείσιμο της σχέσης.
Μια άλλη δυνατότητα είναι:
Δεν θέλω να πάω, γιατί τον τελευταίο καιρό είμαι πολύ εξαντλημένος και χρειάζομαι ξεκούραση. Ξέρω ότι το περίμενες με χαρά, οπότε καταλαβαίνω ότι σε στενοχωρεί.
Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο.
Δεν θα πάτε.
Το όριό σας παρέμεινε σε ισχύ.
Και ταυτόχρονα δώσατε στον άλλον μια πληροφορία:
Σε βλέπω. Ξέρω ότι η απόφασή μου επηρεάζει και εσένα. Και η σχέση μας δεν εξαφανίστηκε απλώς επειδή λέω όχι.
Με την επικοινωνία δεν λύνουμε μόνο ένα πρόβλημα. Δημιουργούμε και μια σχέση
Κάθε συζήτηση έχει τουλάχιστον δύο επίπεδα.
Το ένα είναι πρακτικό:
Τι συνέβη; Τι χρειαζόμαστε; Σε τι θα συμφωνήσουμε;
Το δεύτερο αφορά τη σχέση:
Πώς συμπεριφερόμαστε ο ένας στον άλλον κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης;
Μπορούμε, για παράδειγμα, να λύσουμε ένα πρόβλημα πολύ αποτελεσματικά:
Όχι. Δεν θα το κάνω. Τέλος η συζήτηση.
Ίσως έτσι προστατέψαμε τέλεια το όριό μας.
Αν όμως πρόκειται για έναν άνθρωπο με τον οποίο θέλουμε να συνεχίσουμε να ζούμε, να εργαζόμαστε ή να διατηρούμε στενή σχέση, αξίζει να θέσουμε ακόμη μία ερώτηση:
Τι θα μείνει μεταξύ μας μετά από αυτή τη συζήτηση;
- Εμπιστοσύνη;
- Αίσθημα σεβασμού;
- Απόσταση;
- Φόβος να ανοίξουμε ξανά κάποιο θέμα;
Η επικοινωνία δεν είναι μόνο ένα εργαλείο με το οποίο πετυχαίνουμε ένα αποτέλεσμα.
Είναι επίσης ο τρόπος με τον οποίο σταδιακά χτίζουμε ή αποδυναμώνουμε μια σχέση.
Δεν αρκεί να σκεφτόμαστε μόνο τον εαυτό μας
Πολλές συμβουλές για την υγιή επικοινωνία τονίζουν σωστά:
- Έχεις δικαίωμα στα όριά σου.
- Δεν χρειάζεται να τα ανέχεσαι όλα.
- Δεν είσαι υπεύθυνος για τα συναισθήματα όλων των ανθρώπων γύρω σου.
Αυτό είναι σημαντικό.
Όμως, αν η επικοινωνία περιοριστεί μόνο στο ερώτημα:
«Πώς θα προστατεύσω τον εαυτό μου;»
κάτι ουσιαστικό χάνεται.
Ο άλλος άνθρωπος έχει επίσης τις δικές του ανάγκες.
Και μεταξύ σας υπάρχει κάποια σχέση.
Μπορεί λοιπόν να βοηθήσει να σκεφτόμαστε ταυτόχρονα τρία πράγματα:
- Τι χρειάζομαι εγώ;
- Τι πιθανόν συμβαίνει στον άλλον άνθρωπο;
- Τι θέλω να μείνει μεταξύ μας μετά από αυτή τη συζήτηση;
Αυτό το τρίτο ερώτημα συχνά αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο απαντάμε.
Ο σύντροφος δεν είναι συνάδελφος. Ο συνάδελφος δεν είναι άγνωστος
Φανταστείτε ότι κάποιος κριτικάρει επανειλημμένα τον τρόπο με τον οποίο εργάζεστε.
Σε έναν συνάδελφο μπορείτε να πείτε:
Χρειάζομαι συγκεκριμένη ανατροφοδότηση για τη δουλειά. Η προσωπική αξιολόγηση δεν με βοηθά.
Είναι αντικειμενικό και λειτουργικό.
Σε μια ερωτική σχέση όμως το ίδιο ύφος μπορεί να φανεί ψυχρό:
Χρειάζομαι να διατυπώσεις ένα συγκεκριμένο αίτημα αντί για μια συναισθηματική αντίδραση.
Τεχνικά μπορεί να βγάζει νόημα.
Ως προς τη σχέση, όμως, μπορεί να ακούγεται σαν συζήτηση ανάμεσα σε δύο τμήματα μιας εταιρείας.
Ο σύντροφος ίσως δεν χρειάζεται μόνο να αλλάξει η μορφή της επικοινωνίας.
Ίσως προσπαθεί να πει:
«Έχω πληγωθεί.»
Και μερικές φορές είναι σημαντικότερο να απαντήσουμε πρώτα:
Βλέπω ότι σε επηρέασε πραγματικά. Θέλω να καταλάβω γιατί.
και μόνο μετά να ασχοληθούμε με το συγκεκριμένο πρόβλημα.
Ομοίως, δεν είναι καλό να χρησιμοποιούμε παντού τον τρόπο επικοινωνίας των συντρόφων
Το αντίθετο άκρο θα ήταν να προσπαθούμε να χτίσουμε βαθιά κατανόηση με όλους.
Ένας άγνωστος άνθρωπος συμπεριφέρεται επιθετικά.
Δεν χρειάζεται να αναζητήσετε μαζί του μια κοινή συναισθηματική ανάγκη.
Μερικές φορές αρκεί απολύτως:
Μην μου μιλάτε έτσι.
Και να φύγετε.
Με έναν άνθρωπο με τον οποίο δεν χρειάζεστε καμία σχέση, κύρια προτεραιότητα μπορεί να είναι:
σαφήνεια, ασφάλεια και τερματισμός της αλληλεπίδρασης.
Με έναν σύντροφο μπορεί να είναι:
όριο + κατανόηση + διατήρηση της εγγύτητας.
Με έναν συνάδελφο:
όριο + λειτουργική συνεργασία.
Με έναν γονέα:
όριο + μακροχρόνια ιστορία της σχέσης.
Αυτές δεν είναι ίδιες καταστάσεις.
Η διαδικτυακή συμβουλή συχνά δεν γνωρίζει τη σχέση σας
Αυτό είναι ένα από τα βασικά προβλήματα των καθολικών συμβουλών επικοινωνίας.
Κάποιος διαβάζει ένα άρθρο:
5 σημάδια ότι κάποιος σας χειραγωγεί.
Και αρχίζει να παρατηρεί:
πρόκληση ενοχών, ασέβεια προς τα όρια, αμφισβήτηση της πραγματικότητας.
Έπειτα ο σύντροφος λέει:
Λυπάμαι που έμεινες πάλι πολλή ώρα στη δουλειά.
Και ο άνθρωπος απαντά:
Δεν είμαι υπεύθυνος για τα συναισθήματά σου. Δεν θα αφήσω να με χειραγωγήσει η ενοχή.
Όμως ο σύντροφος μπορεί να μην προσπαθούσε καθόλου να χειραγωγήσει.
Ίσως απλώς είπε:
«Μου λείπεις.»
Και η αμυντική τεχνική που υποτίθεται ότι θα προστάτευε τον άνθρωπο από τη χειραγώγηση, μόλις έβλαψε τη σχέση.
Η ετικέτα αλλάζει και τη δική μας επικοινωνία
Μόλις κατατάξουμε τον άλλον ως:
- χειραγωγό
- ναρκισσιστή
- τοξικό άνθρωπο
συχνά αρχίζουμε να ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά του μέσα από αυτό το φίλτρο.
Εκφράζει απογοήτευση:
Μου δημιουργεί ενοχές.
Διαφωνεί:
Δεν σέβεται τα όριά μου.
Θυμάται διαφορετικά μια συζήτηση:
Με κάνει gaslighting.
Θέλει να ολοκληρώσει τη συζήτηση:
Με πιέζει.
Είναι πιθανό κάποιες από αυτές τις περιγραφές να είναι μερικές φορές ακριβείς.
Αλλά η ετικέτα έχει και ένα ακόμη αποτέλεσμα:
μας αλλάζει και εμάς.
- Γινόμαστε πιο επιφυλακτικοί.
- Εξηγούμε λιγότερα.
- Κάνουμε λιγότερες ερωτήσεις.
- Προετοιμαζόμαστε για επίθεση.
- Αντιλαμβανόμαστε κάθε ερώτηση ως πίεση.
- Κάθε διαφωνία ως προσπάθεια ελέγχου.
Και έτσι μπορεί να αλλάξει ολόκληρη η δυναμική της σχέσης.
Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να θυμόμαστε:
Η ετικέτα δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον άλλον. Αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο αρχίζουμε να του μιλάμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε την πραγματικά άδικη επικοινωνία
Η προσοχή απέναντι στις ετικέτες δεν σημαίνει:
Να δικαιολογείτε τα πάντα.
Αν κάποιος επανειλημμένα:
- δεν σέβεται την άρνησή σας,
- σας δημιουργεί ενοχές για να σας κάνει να αλλάξετε απόφαση,
- σας ταπεινώνει,
- μεταθέτει σε εσάς την ευθύνη για τη συμπεριφορά του,
- αμφισβητεί την αντίληψή σας αντί να συζητήσει τα συγκεκριμένα γεγονότα,
- σας τιμωρεί επειδή διαφωνείτε,
έχει νόημα να το πάρετε στα σοβαρά.
Η διαφορά είναι ότι δεν χρειάζεται πρώτα να αποφασίσετε:
Τι άνθρωπος είναι αυτός;
Μπορείτε να ξεκινήσετε με την ερώτηση:
Τι συμβαίνει επανειλημμένα μεταξύ μας και πώς θέλω να αντιδράσω σε αυτό;
Αυτό είναι συνήθως πιο πρακτικό και ακριβές.
Σεβασμός προς τον εαυτό μας, τον άλλον και τη σχέση
Ίσως βοηθήσει ένα απλό μοντέλο.
Στην καλή επικοινωνία προσπαθούμε να κρατήσουμε τρία πράγματα:
Σεβασμός προς τον εαυτό μας
- Μπορώ να πω όχι.
- Μπορώ να έχω τη δική μου ανάγκη.
- Δεν χρειάζεται να δεχτώ προσβολή ή πίεση.
- Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψω την άποψή μου μόνο και μόνο για να υπάρχει ηρεμία.
Σεβασμός προς τον άλλον
- Ο άλλος μπορεί να διαφωνεί.
- Μπορεί να έχει τη δική του ανάγκη.
- Μπορεί να είναι απογοητευμένος.
- Μπορεί να θυμάται την κατάσταση διαφορετικά.
- Δεν χρειάζεται να αποδεχτεί αυτόματα τη λύση μου.
Σεβασμός προς τη σχέση
- Με ενδιαφέρει ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε.
- Δεν θέλω να κερδίσω έναν καβγά με τίμημα τη μακροχρόνια δυσπιστία.
- Θέλω να είμαι σαφής, αλλά όχι χωρίς λόγο ταπεινωτικός.
- Θέλω να κρατήσω το όριο, αλλά όχι να τιμωρήσω.
- Θέλω να είμαι ανοιχτός χωρίς να χάσω τον εαυτό μου.
Ακριβώς αυτό το τρίτο μέρος συχνά λείπει από τις διαδικτυακές συμβουλές.
Δεν χρειάζεται πάντα να διατηρήσουμε μια σχέση με κάθε κόστος
Εδώ όμως είναι σημαντικό να μην πάμε στο αντίθετο άκρο.
Ο σεβασμός προς τη σχέση δεν σημαίνει:
Πρέπει να αντέξω τα πάντα, επειδή δεν θέλω να χάσω τη σχέση.
Μερικές φορές ακριβώς ο μακροχρόνιος τρόπος επικοινωνίας είναι ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται να αλλάξουμε, να περιορίσουμε ή να τερματίσουμε μια σχέση.
Ορισμένες σχέσεις είναι επικίνδυνες ή μακροχρόνια ταπεινωτικές.
Άλλοτε απλώς αποδεικνύεται ότι οι ανάγκες ή οι αξίες των δύο ανθρώπων δεν είναι συμβατές.
Ο σεβασμός προς τη σχέση λοιπόν δεν σημαίνει να τη διατηρήσουμε με κάθε κόστος.
Σημαίνει περισσότερο:
Γνωρίζω ότι η επικοινωνία μου επηρεάζει όχι μόνο εμένα και τον άλλον άνθρωπο, αλλά και αυτό που υπάρχει μεταξύ μας. Και το λαμβάνω συνειδητά υπόψη.
Ανάμεσα στην αυτοθυσία και την απότομη αποκοπή υπάρχει πολύς χώρος
Το διαδίκτυο μερικές φορές προσφέρει δύο άκρα.
Το ένα:
Πάνω απ’ όλα, να είσαι理解τικός, να υποχωρείς και να μην προκαλείς σύγκρουση.
Το άλλο:
Μην ανέχεσαι τίποτα. Βάλε σκληρό όριο και φύγε.
Στην πραγματική ζωή όμως οι περισσότερες σχέσεις βρίσκονται κάπου ανάμεσα.
Μπορείτε να πείτε:
Όχι.
και ταυτόχρονα:
Καταλαβαίνω ότι σε απογοήτευσε.
Μπορείτε να πείτε:
Δεν θέλω να μου μιλάς έτσι.
και ταυτόχρονα:
Θέλω να λύσουμε το πρόβλημα όταν ηρεμήσουμε.
Μπορείτε να πείτε:
Δεν συμφωνώ μαζί σου.
και ταυτόχρονα:
Θέλω να καταλάβω γιατί το βλέπεις διαφορετικά.
Μπορείτε να κρατήσετε το δικό σας όριο και ταυτόχρονα να παραμείνετε προσανατολισμένοι στη σχέση.
Μερικές φορές είναι καλύτερο να εξηγήσετε περισσότερα
Αν κάποιος σας πιέζει επανειλημμένα, μπορεί να είναι υγιές να σταματήσετε να απολογείστε.
Μερικές φορές όμως η εξήγηση είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται η σχέση.
Ο σύντροφος ρωτά:
Γιατί χρειάζεσαι τόσο πολύ χρόνο για τον εαυτό σου τώρα;
Απάντηση:
Δεν χρειάζεται να σου το εξηγήσω.
μπορεί να είναι δικαιολογημένη.
Αλλά:
Τον τελευταίο καιρό είμαι πολύ πιεσμένος και χρειάζομαι λίγη ησυχία το βράδυ. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θέλω να είμαι μαζί σου.
μπορεί να αποτρέψει ένα εντελώς περιττό αίσθημα απόρριψης.
Αυτό δεν είναι αδυναμία.
Είναι μια πληροφορία που επιλέξαμε να δώσουμε σε έναν άνθρωπο που έχει σημασία για εμάς.
Μερικές φορές είναι καλύτερο να εξηγούμε λιγότερα
Υπάρχουν όμως και καταστάσεις στις οποίες η περαιτέρω εξήγηση δεν βοηθά τη σχέση.
Λέτε:
Δεν θα έρθω σήμερα.
Και ακολουθεί μισή ώρα διαπραγμάτευσης.
Τότε μπορεί να είναι πιο υγιές:
Έχω ήδη εξηγήσει γιατί. Η απόφασή μου δεν αλλάζει.
Το να λαμβάνουμε υπόψη τη σχέση δεν σημαίνει απεριόριστη διαθεσιμότητα.
Είναι περισσότερο η ικανότητα να σκεφτόμαστε:
- Πόση ειλικρίνεια είναι χρήσιμη εδώ;
- Και από ποιο σημείο η κοινοποίηση γίνεται αναγκαστική απολογία;
Μερικές φορές ο κύριος στόχος δεν είναι να λύσουμε το πρόβλημα
Σε μια επαγγελματική σχέση το βασικό ερώτημα μπορεί να είναι:
Μπορούμε να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε;
Σε μια ερωτική σχέση:
Μπορούμε να παραμείνουμε κοντά, ακόμη κι αν διαφωνούμε;
Στην οικογένεια:
Μπορούμε να διατηρήσουμε την επαφή χωρίς να ρυθμίζουμε ο ένας τη ζωή του άλλου;
Με έναν άγνωστο άνθρωπο:
Μπορώ να τερματίσω με ασφάλεια αυτή την αλληλεπίδραση;
Αυτοί είναι διαφορετικοί στόχοι.
Και μια συμβουλή επικοινωνίας που είναι καλή για τον έναν δεν είναι απαραίτητα καλή για τον άλλον.
Τρεις ερωτήσεις που μπορούν να αλλάξουν την απάντηση
Όταν δεν ξέρετε τι να πείτε, δοκιμάστε πριν απαντήσετε να ρωτήσετε τον εαυτό σας:
1. Τι χρειάζομαι εγώ;
- Θέλω να αρνηθώ;
- Χρειάζομαι να με ακούσουν;
- Θέλω μια αλλαγή;
- Χρειάζομαι να διακόψω τη συζήτηση;
2. Τι μπορεί να συμβαίνει στον άλλον;
- Είναι απογοητευμένος;
- Προσπαθεί να μου πει κάτι;
- Με πιέζει;
- Έχει διαφορετική ανάγκη;
- Ή απλώς βλέπει την κατάσταση διαφορετικά;
3. Τι θέλω να μείνει μεταξύ μας;
- Χρειάζομαι κυρίως να φύγω με ασφάλεια;
- Θέλω να διατηρήσω την επαγγελματική συνεργασία;
- Θέλω ο σύντροφός μου να ξέρει ότι, παρά το όχι μου, εξακολουθεί να έχει σημασία για μένα;
- Θέλω να επιστρέψω στο θέμα αργότερα;
Η τρίτη ερώτηση συχνά μας εμποδίζει να χρησιμοποιήσουμε τη σωστή τεχνική επικοινωνίας σε λάθος πλαίσιο σχέσης.
Δεν υπάρχει μία σωστή φράση
Μερικές φορές η καλύτερη απάντηση είναι:
Όχι.
Άλλοτε:
Όχι, και θα χαρώ να σου εξηγήσω γιατί.
Άλλοτε:
Καταλαβαίνω ότι σε στενοχωρεί.
Άλλοτε:
Θα τερματίσω τώρα αυτή τη συζήτηση.
Και μερικές φορές:
Έχεις δίκιο. Αυτό το έκανα λάθος.
Δεν αρκεί να γνωρίζουμε τις σωστές διατυπώσεις.
Χρειάζεται να μπορούμε να αναγνωρίζουμε:
- Ποιος στέκεται απέναντί μου;
- Τι σχέση υπάρχει μεταξύ μας;
- Τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή;
- Τι χρειάζεται να προστατεύσω;
- Και τι δεν θέλω να καταστρέψω χωρίς λόγο προστατεύοντας τον εαυτό μου;
Η επικοινωνία δεν είναι μόνο η σωστή απάντηση. Είναι δουλειά πάνω στη σχέση
Μπορούμε να μάθουμε να βάζουμε όρια, να δεχόμαστε κριτική, να λέμε όχι ή να σταματάμε μια επίθεση.
Όλες αυτές είναι σημαντικές δεξιότητες.
Καμία όμως δεν λειτουργεί σε κενό.
- Διαφορετικά βάζουμε όριο στον σύντροφό μας.
- Διαφορετικά στον συνάδελφο.
- Διαφορετικά στον γονέα.
- Διαφορετικά σε έναν άγνωστο άνθρωπο.
Γι’ αυτό στο Duovio δεν εξασκείστε μόνο σε μία καθολικά «σωστή απάντηση». Μπορείτε να δοκιμάζετε την ίδια επικοινωνιακή δεξιότητα σε διαφορετικές σχέσεις και καταστάσεις, όπου η ίδια φράση μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό αντίκτυπο.
Στόχος δεν είναι να μάθετε να χρησιμοποιείτε πάντα την πιο σκληρή ή την πιο τέλεια τεχνική.
Στόχος είναι να μπορείτε σε κάθε συγκεκριμένη συζήτηση να αναζητάτε την ισορροπία ανάμεσα στον σεβασμό προς τον εαυτό σας, τον σεβασμό προς τον άλλον και τον σεβασμό προς τη σχέση που υπάρχει μεταξύ σας.