Duovio άρθρα Μετάβαση στις εκπαιδεύσεις →

Πώς να αντιδράτε στην κριτική χωρίς να αρχίζετε αμέσως να αμύνεστε

Τον τελευταίο καιρό νιώθω ότι δεν με ακούς καθόλου.

Και αμέσως μου περνάει από το μυαλό:

Αυτό δεν είναι αλήθεια.

Ίσως τότε συνεχίσουμε:

Μα χθες σε άκουγα για μισή ώρα.

Και ο άλλος απαντά:

Βλέπεις; Πάλι απλώς υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου.

Η κριτική είναι δυσάρεστη ακριβώς επειδή συχνά δεν την ακούμε μόνο ως πληροφορία για μία συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Μπορεί να την ακούσουμε ως:

«Είμαι κακός σύντροφος.»

«Είμαι ανίκανος συνάδελφος.»

«Απέτυχα.»

Και έτσι αρχίζουμε να αμυνόμαστε προτού καν καταλάβουμε τι ήθελε να μας πει ο άλλος.

Η άμυνα είναι φυσιολογική, αλλά συχνά μπλοκάρει τη συζήτηση

Φανταστείτε ότι ένας συνάδελφος σας λέει:

Με ενοχλεί που συχνά με διακόπτεις στις συσκέψεις.

Ίσως νιώσετε αμέσως την ανάγκη να απαντήσετε:

Αυτό δεν είναι αλήθεια, όλοι διακόπτουν εκεί.

Ή:

Επειδή μιλάς πάρα πολλή ώρα.

Ίσως υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτές τις απαντήσεις.

Όμως μέχρι στιγμής δεν έχετε ασχοληθεί καθόλου με αυτό που σας λέει ο συνάδελφος.

Έτσι η συζήτηση εύκολα μετατρέπεται από:

«Με ενοχλεί μια συγκεκριμένη συμπεριφορά.»

σε:

«Ποιος από τους δύο μας έχει δίκιο;»

Το να δεχτείτε την κριτική δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε με όλα

Όταν κάποιος ασκεί κριτική, δεν χρειάζεται να πείτε αυτόματα:

Έχεις δίκιο.

Μπορείτε πρώτα να μάθετε τι ακριβώς εννοεί.

Για παράδειγμα:

Μπορείς να μου πεις μια συγκεκριμένη περίπτωση κατά την οποία σε διέκοψα;

Ή:

Αν καταλαβαίνω σωστά, σε ενοχλεί κυρίως ότι αρχίζω να αντιδρώ προτού ολοκληρώσεις τη σκέψη σου;

Με αυτό δεν παραδέχεστε τίποτα.

Απλώς προσπαθείτε να καταλάβετε τι πραγματικά λέει ο άλλος.

Και μόνο μετά μπορείτε να αποφασίσετε αν συμφωνείτε με αυτό.

Πρώτα η κατανόηση, μετά η εξήγηση

Μια συχνή αντίδραση στην κριτική είναι:

Μα δεν το εννοούσα έτσι.

Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια.

Όμως ο άλλος συχνά δεν μιλά για την πρόθεσή σας. Μιλά για την επίδραση της συμπεριφοράς σας.

Για παράδειγμα:

Όταν κοιτάς συνέχεια το τηλέφωνό σου στη διάρκεια της συζήτησης, νιώθω ότι δεν με ακούς.

Αυτόματη άμυνα:

Μα σε ακούω.

Πιο χρήσιμο μπορεί να είναι:

Καταλαβαίνω ότι όταν ελέγχω το τηλέφωνό μου στη διάρκεια της συζήτησης, σου δίνω την εντύπωση ότι δεν σε προσέχω.

Και μόνο μετά:

Περίμενα ένα σημαντικό μήνυμα, αλλά έπρεπε να σου το είχα πει.

Η δική σας οπτική δεν εξαφανίστηκε.

Απλώς δεν τη χρησιμοποιήσατε ως πρώτη αμυντική αντίδραση.

Διαχωρίστε το συγκεκριμένο πρόβλημα από την αξιολόγηση της προσωπικότητας

Δεν διατυπώνεται κάθε κριτική με καλό τρόπο.

Κάποιος μπορεί να πει:

Είσαι εντελώς αναξιόπιστος.

Αυτό είναι μια πολύ γενική αξιολόγηση.

Μπορείτε να επαναφέρετε τη συζήτηση στη συγκεκριμένη συμπεριφορά:

Τι ακριβώς συνέβη και το αντιλαμβάνεσαι έτσι;

Ίσως διαπιστώσετε ότι αυτό που ενοχλεί τον άλλον είναι:

Είπες ότι θα έρθεις στις έξι και ήρθες σχεδόν μία ώρα αργότερα.

Τώρα έχετε κάτι συγκεκριμένο στο οποίο μπορείτε να απαντήσετε.

Αυτό είναι αλήθεια. Άργησα και έπρεπε να σε είχα ενημερώσει.

Δεν χρειάζεται γι’ αυτό να αποδεχτείτε το συμπέρασμα:

Είμαι αναξιόπιστος άνθρωπος.

Μπορείτε να αναλάβετε την ευθύνη για μια συγκεκριμένη πράξη, χωρίς να αποδεχτείτε την ταμπέλα.

Η κριτική μπορεί να περιέχει κάτι χρήσιμο, ακόμη κι αν είναι υπερβολική

Φανταστείτε τη φράση:

Ποτέ δεν με ακούς.

Η λέξη «ποτέ» πιθανότατα είναι υπερβολική.

Αν όμως επικεντρωθείτε μόνο σε αυτήν:

Αυτό δεν είναι αλήθεια. Την περασμένη εβδομάδα σε άκουγα.

εύκολα θα παραβλέψετε το πραγματικό πρόβλημα.

Μπορείτε αντί γι’ αυτό να πείτε:

Δεν νομίζω ότι δεν σε ακούω ποτέ. Αλλά ακούγεται σαν να νιώθεις ότι τελευταία δεν σου δίνω αρκετή προσοχή. Τι ακριβώς σε ενοχλεί;

Έτσι απορρίπτετε τη μη ακριβή γενίκευση, αλλά δεν απορρίπτετε μια πιθανώς χρήσιμη πληροφορία.

Προσοχή στις μακροσκελείς εξηγήσεις

Η αμυντική αντίδραση δεν χρειάζεται να είναι επιθετική.

Μπορεί να μοιάζει και έτσι:

Ξέρω ότι άργησα, αλλά είχα πολλή δουλειά, μετά είχε κίνηση, με πήρε κι ένας άνθρωπος τηλέφωνο και στην πραγματικότητα ήθελα να φύγω νωρίτερα…

Όσο περισσότερο εξηγούμε, τόσο περισσότερο μπορεί ο άλλος να ακούει:

«Στην πραγματικότητα δεν φταίω εγώ.»

Μερικές φορές μια σύντομη απάντηση είναι πολύ πιο δυνατή:

Ναι, άργησα. Έπρεπε να σε είχα ενημερώσει. Λυπάμαι.

Μπορείτε να εξηγήσετε τον λόγο αργότερα, αν είναι σημαντικός.

Πρώτα όμως μπορείτε να δείξετε ότι πράγματι ακούσατε το πρόβλημα.

Και τι γίνεται αν η κριτική είναι άδικη;

Η ικανότητα να δέχεστε την κριτική δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφήνετε τους άλλους να σας λένε οτιδήποτε.

Για παράδειγμα:

Ξέχασες να ψωνίσεις. Δεν σε νοιάζει καθόλου τι χρειάζομαι.

Το πρώτο μέρος μπορεί να είναι δικαιολογημένο:

Ξεχάσατε να ψωνίσετε.

Το δεύτερο μέρος αποδίδει πλέον ένα κίνητρο:

Δεν σας νοιάζει.

Μπορείτε να πείτε:

Ξέχασα να ψωνίσω και αναλαμβάνω την ευθύνη γι’ αυτό. Δεν συμφωνώ όμως ότι αυτό σημαίνει πως δεν με νοιάζει τι χρειάζεσαι.

Είναι δυνατό να αποδεχτείτε το δικαιολογημένο μέρος της κριτικής και ταυτόχρονα να απορρίψετε το δυσανάλογο.

Η κριτική δεν είναι το ίδιο με την προσωπική επίθεση

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο:

Με ενόχλησε ο τρόπος που φέρθηκες.

και στο:

Είσαι απλώς ηλίθιος.

Στην πρώτη φράση μπορεί κανείς να μιλήσει για μια συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Στη δεύτερη δεν πρόκειται πλέον για ανατροφοδότηση, αλλά για επίθεση στον άνθρωπο.

Δεν χρειάζεται να την αποδεχτείτε στο όνομα της «ανοιχτότητας στην κριτική».

Μπορείτε να πείτε:

Αν σε ενοχλεί κάτι συγκεκριμένο που έκανα, ας το συζητήσουμε. Δεν θέλω όμως να συνεχίσω αν με προσβάλλεις.

Το να δέχεστε την κριτική και το να θέτετε όρια δεν είναι αντίθετα μεταξύ τους.

Δοκιμάστε να κάνετε στον εαυτό σας τρεις ερωτήσεις

Όταν κάποιος σας ασκεί κριτική, μπορεί να βοηθήσει να επιβραδύνετε και να σκεφτείτε:

  • Τι ακριβώς μου λέει ο άλλος;
  • Υπάρχει κάτι σε αυτό που μπορώ να αποδεχτώ;
  • Με τι, αντίθετα, διαφωνώ;

Για παράδειγμα:

Δεν μπορεί κανείς να συνεννοηθεί μαζί σου. Πάντα αλλάζεις τα πάντα.

Μπορεί να καταλήξετε στο εξής:

  • διαφωνώ με την ταμπέλα «δεν μπορεί κανείς να συνεννοηθεί μαζί σου»,
  • η λέξη «πάντα» είναι υπερβολική,
  • αλλά πράγματι άλλαξα τις δύο τελευταίες συμφωνίες μας την τελευταία στιγμή.

Η απάντηση μπορεί τότε να είναι:

Δεν νομίζω ότι είναι αδύνατο να συνεννοηθεί κανείς μαζί μου. Έχεις όμως δίκιο ότι άλλαξα τις δύο τελευταίες συμφωνίες μας την τελευταία στιγμή. Καταλαβαίνω ότι αυτό σε εκνευρίζει.

Αυτό είναι πολύ πιο ακριβές από το είτε:

Εντάξει, όλα είναι δικό μου λάθος.

είτε:

Αυτό είναι εντελώς παράλογο.

Δεν χρειάζεται να αντιδράσετε αμέσως

Κάποια κριτική μάς επηρεάζει τόσο πολύ, ώστε δεν είμαστε σε θέση να αντιδράσουμε ήρεμα.

Αντί για αντεπίθεση μπορείτε να πείτε:

Δεν είναι εύκολο για μένα να το ακούω αυτό. Χρειάζομαι λίγο χρόνο για να το σκεφτώ.

Ή:

Θέλω να σου απαντήσω, αλλά τώρα νιώθω ότι θα αντιδρούσα μόνο αμυντικά. Μπορούμε να επανέλθουμε σε αυτό σε λίγο;

Το διάλειμμα δεν χρειάζεται να είναι φυγή.

Αν επιστρέψετε πράγματι στο θέμα, μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο να αποτρέψετε την περιττή κλιμάκωση.

Ο στόχος δεν είναι να πάψετε να νιώθετε ότι θίγεστε

Η κριτική μπορεί να πονάει, ακόμη κι όταν διατυπώνεται σωστά.

Ο στόχος δεν είναι να γίνετε άνθρωπος που δεν τον νοιάζει καθόλου τι λένε οι άλλοι γι’ αυτόν.

Πρόκειται περισσότερο για την ικανότητα να δημιουργείτε έναν μικρό χώρο ανάμεσα στην κριτική και την αντίδρασή σας.

Αντί για το άμεσο:

Αυτό δεν είναι αλήθεια.

δοκιμάστε πρώτα:

Τι ακριβώς εννοείς με αυτό;

Αντί για:

Κι εσύ κάνεις ακριβώς το ίδιο.

δοκιμάστε:

Σε τι ακριβώς βλέπεις το πρόβλημα;

Και αντί για:

Εντάξει, άρα είμαι απαίσιος.

δοκιμάστε:

Αυτό το μέρος το αποδέχομαι. Με αυτό το μέρος όμως διαφωνώ.

Αυτός είναι ήδη ένας πολύ διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας.


Το πιο δύσκολο είναι η πραγματική συζήτηση

Όταν διαβάζουμε ένα άρθρο, έχουμε χρόνο να σκεφτούμε τη σωστή απάντηση.

Σε μια συνηθισμένη σύγκρουση όμως κάποιος μπορεί να πει:

Δεν μπορεί κανείς να μιλήσει μαζί σου. Μόλις σου πω κάτι, αρχίζεις να βρίσκεις δικαιολογίες.

Και εσείς έχετε μόνο λίγα δευτερόλεπτα για να αντιδράσετε.

Γι’ αυτό ακριβώς μπορείτε να δοκιμάσετε μια παρόμοια κατάσταση στο Duovio.

Ένας εικονικός άνθρωπος θα σας δώσει δυσάρεστη ανατροφοδότηση και εσείς θα απαντήσετε με δικά σας λόγια. Μπορείτε να εξασκηθείτε στο πώς να κατανοείτε πρώτα τι σας λέει ο άλλος, να αποδέχεστε το δικαιολογημένο μέρος και ταυτόχρονα να απορρίπτετε ήρεμα ό,τι θεωρείτε άδικο.

Δοκίμασε την εξάσκηση «Αποδοχή κριτικής» →