Duovio άρθρα Μετάβαση στις εκπαιδεύσεις →

Πώς να αντιδράτε όταν κάποιος σας κατηγορεί συνεχώς

Αν δεν με άκουγες μόνο κατά το ήμισυ, δεν θα είχε συμβεί αυτό.Πάλι τα χάλασες όλα.Αν δεν ήσουν τόσο πεισματάρης, δεν θα χρειαζόταν να αντιδράσω έτσι.

Όταν κάποιος μας κατηγορεί, φυσικά νιώθουμε την ανάγκη να αμυνθούμε.

Αρχίζουμε να εξηγούμε:

Μα δεν το εννοούσα έτσι…

να θυμίζουμε τα δικά μας κατορθώματα:

Δεν είναι δίκαιο, αφού εγώ την περασμένη εβδομάδα έκανα…

ή ανταποδίδουμε την επίθεση:

Κι εσύ δεν κάνεις ποτέ τίποτα λάθος;

Η συζήτηση τότε εύκολα μετατρέπεται σε διαγωνισμό για το ποιος φταίει.

Μόνο που έτσι το πραγματικό πρόβλημα συχνά μένει άλυτο.

Ξεχωρίστε πρώτα το γεγονός από την κατηγορία

Σε μία πρόταση μπορεί να συνυπάρχει μια δικαιολογημένη παρατήρηση και ένα υπερβολικό συμπέρασμα.

Για παράδειγμα:

Ήρθες πάλι αργά. Δεν σε νοιάζει καθόλου που σε περιμένω.

Το πρώτο μέρος μπορεί να είναι γεγονός:

Ήρθες αργά.

Το δεύτερο μέρος είναι ερμηνεία της πρόθεσής σου:

Δεν σε νοιάζει.

Δεν χρειάζεται να απορρίψετε τα πάντα μόνο και μόνο επειδή διαφωνείτε με ένα μέρος της δήλωσης.

Μπορείτε να πείτε:

Ναι, ήρθα αργά και έπρεπε να σε ενημερώσω. Δεν συμφωνώ όμως ότι δεν με νοιάζει που περιμένεις.

Έτσι αναλαμβάνετε την ευθύνη σας, χωρίς να αποδέχεστε ολόκληρη την ιστορία που ο άλλος δημιούργησε γύρω από αυτήν.

Η ανάληψη ευθύνης δεν σημαίνει ανάληψη όλης της ενοχής

Μερικές φορές προσπαθούμε να ηρεμήσουμε τη σύγκρουση λέγοντας:

Εντάξει, είναι δικό μου λάθος.

Αυτό μπορεί να φέρει προσωρινά ηρεμία.

Αν όμως στην πραγματικότητα ευθύνεστε μόνο για ένα μέρος της κατάστασης, δημιουργείται πρόβλημα.

Φανταστείτε ότι ξεχάσατε να τακτοποιήσετε κάτι και ο άλλος αρχίζει να σας φωνάζει.

Μπορείτε να πείτε:

Το ότι το ξέχασα είναι δικό μου λάθος και ζητώ συγγνώμη γι’ αυτό.

Και ταυτόχρονα:

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι εντάξει να μου φωνάζεις.

Και τα δύο μπορεί να ισχύουν ταυτόχρονα.

Η ευθύνη για το δικό μας λάθος δεν είναι ευθύνη για την αντίδραση του άλλου ανθρώπου.

Προσοχή στην ατελείωτη απόδειξη της αθωότητάς σας

Όταν κάποιος μας κατηγορεί άδικα, φυσικά θέλουμε να δείξουμε ότι κάνει λάθος.

Αυτό δεν είναι αλήθεια.

Ο άλλος:

Μα είναι.

Εσείς:

Όχι, επειδή την περασμένη εβδομάδα…

Ο άλλος:

Ήταν εντελώς διαφορετικά.

Και δέκα λεπτά αργότερα αναλύετε ήδη γεγονότα των τελευταίων τριών ετών.

Μερικές φορές είναι χρήσιμο να αναφέρετε τα γεγονότα μία φορά:

Εγώ θυμάμαι διαφορετικά την κατάσταση. Συμφωνήσαμε ότι θα σε ενημέρωνα μέχρι το βράδυ και έστειλα το μήνυμα στις έξι.

Ύστερα δεν είναι πάντα απαραίτητο να προσθέσετε άλλα δέκα επιχειρήματα.

Αν ο άλλος άνθρωπος απλώς απορρίπτει τη δική σας οπτική, περισσότερες εξηγήσεις μπορεί να μην οδηγήσουν σε μεγαλύτερη κατανόηση.

Επαναφέρετε τη συζήτηση στο συγκεκριμένο θέμα

Οι επαναλαμβανόμενες κατηγορίες συχνά θολώνουν το αρχικό πρόβλημα.

Μπορεί να ξεκινήσει, για παράδειγμα, από το ότι δεν βγάλατε τα σκουπίδια.

Σε λίγο ακούτε:

Ποτέ δεν ολοκληρώνεις τίποτα.Όλα μόνη μου πρέπει να τα κανονίζω.Έτσι συμπεριφέρεσαι πάντα.Το ίδιο ήσουν και πέρυσι.

Σε μια τέτοια στιγμή μπορεί να βοηθήσει να περιορίσετε τη συζήτηση:

Ας ασχοληθούμε με αυτό που συνέβη σήμερα. Δεν έβγαλα τα σκουπίδια, παρόλο που το είχαμε συμφωνήσει. Αυτό μπορούμε να το λύσουμε. Δεν θέλω όμως τώρα να λύσουμε όλα όσα έχουν πάει στραβά μεταξύ μας.

Το να μένετε στο θέμα δεν σημαίνει ότι αποφεύγετε την ευθύνη.

Αντίθετα, συχνά επιτρέπει να λυθεί πραγματικά το πρόβλημα.

Μην αφήνετε τον άλλον να σας αναγκάζει να υπερασπίζεστε την αξία σας

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο:

Με ενόχλησε που δεν το έκανες.

και στο:

Είσαι απλώς εγωιστής.

Η πρώτη πρόταση επικρίνει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Η δεύτερη αξιολογεί τον άνθρωπο.

Σε μια προσωπική επίθεση είναι δελεαστικό να απαντήσετε:

Δεν είμαι εγωιστής!

Και στη συνέχεια να αρχίσετε να αποδεικνύετε πόσες φορές συμπεριφερθήκατε ανιδιοτελώς.

Μόνο που έτσι αποδέχεστε το πλαίσιο της συζήτησης, μέσα στο οποίο πρέπει να αποδεικνύετε την αξία σας.

Μπορείτε αντί γι’ αυτό να πείτε:

Αν σε ενοχλεί κάτι συγκεκριμένο που έκανα, ας το συζητήσουμε. Δεν θέλω όμως να συζητήσουμε αν είμαι εγωιστής ως άνθρωπος ή όχι.

Έτσι επιστρέφετε τη συζήτηση από την προσωπικότητα στη συγκεκριμένη πράξη.

«Εξαιτίας σου εγώ…»

Ιδιαίτερα δύσκολες είναι οι φράσεις που μεταφέρουν την ευθύνη για τη δική μας αντίδραση στον άλλον:

Αν δεν με εκνεύριζες, δεν θα σου φώναζα.Αν με άκουγες, δεν θα χρειαζόταν να σου πω ψέματα.Αν δεν ήσουν τόσο ψυχρός, δεν θα χρειαζόταν να κάνω σκηνή.

Η συμπεριφορά των άλλων φυσικά μπορεί να επηρεάζει τη δική μας συμπεριφορά.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αυτομάτως δεν φέρουμε ευθύνη γι’ αυτήν.

Μπορείτε να απαντήσετε, για παράδειγμα:

Καταλαβαίνω ότι η συμπεριφορά μου σε εκνεύρισε. Αυτό μπορούμε να το συζητήσουμε. Δεν μπορώ όμως να αναλάβω εγώ την ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο αντιδράς σε αυτόν τον θυμό.

Έτσι δεν αρνείστε την εμπειρία του άλλου.

Απλώς ξεχωρίζετε δύο διαφορετικά πράγματα.

Κι αν υπάρχει κάτι στην κριτική;

Όταν νιώθουμε ότι κάποιος μας κατηγορεί συχνά, μπορεί εύκολα να αρχίσουμε να απορρίπτουμε αυτόματα τα πάντα.

Ούτε αυτό όμως είναι υγιές.

Ίσως ακούσετε:

Μαζί σου δεν μπορεί κανείς να συνεννοηθεί για τίποτα.

Αυτό είναι υπερβολικά γενικό.

Ύστερα όμως διαπιστώνετε ότι τον τελευταίο μήνα αλλάξατε τρεις φορές τα κοινά σας σχέδια την τελευταία στιγμή.

Μπορείτε να απαντήσετε:

Δεν συμφωνώ ότι μαζί μου δεν μπορεί κανείς να συνεννοηθεί για τίποτα. Βλέπω όμως ότι τελευταία άλλαξα αρκετές φορές το σχέδιο την τελευταία στιγμή και καταλαβαίνω ότι αυτό είναι δυσάρεστο για σένα.

Δεν είναι απαραίτητο να επιλέξετε ανάμεσα στο:

Είναι όλα δικό μου λάθος.

και στο:

Δεν έκανα τίποτα λάθος.

Συχνά υπάρχει μια πιο ακριβής απάντηση κάπου στη μέση.

Δεν χρειάζεται να διαψεύδετε κάθε κατηγορία

Ο άλλος μπορεί να πει:

Εσύ απλώς δεν θα αλλάξεις ποτέ.

Δεν χρειάζεται να απαντήσετε:

Αυτό δεν είναι αλήθεια! Άλλαξα σε δέκα πράγματα…

Ορισμένες δηλώσεις είναι τόσο γενικές, ώστε η ανάλυσή τους δεν οδηγεί πουθενά.

Μπορείτε να επιστρέψετε σε αυτό που μπορεί να αντιμετωπιστεί:

Δεν ξέρω αν έχει νόημα να συζητάμε αν δεν θα αλλάξω ποτέ. Τι ακριβώς σε ενοχλεί σε αυτή την κατάσταση;

Έτσι διατηρείτε τη δυνατότητα να κάνετε μια πραγματική συζήτηση αντί για μια διαμάχη σχετικά με ταμπέλες.

Πότε να θέσετε ένα όριο

Αν η συζήτηση μετατρέπεται επανειλημμένα σε προσωπική επίθεση, δεν χρειάζεται να συνεχίσετε επ’ άπειρον.

Μπορείτε να πείτε:

Είμαι έτοιμος να συζητήσω το δικό μου μέρος σε αυτό που συνέβη. Δεν θέλω όμως να συνεχίσω αν με προσβάλλεις ή μου αποδίδεις προθέσεις που δεν εξέφρασα.

Αν συνεχιστεί:

Τώρα θα τερματίσω αυτή τη συζήτηση. Μπορούμε να επιστρέψουμε σε αυτό όταν θα είμαστε σε θέση να μιλήσουμε για τη συγκεκριμένη κατάσταση χωρίς προσωπικές επιθέσεις.

Το όριο δεν είναι τρόπος να φιμώσετε τον άλλον.

Είναι μια πληροφορία για το υπό ποιες προϋποθέσεις είστε διατεθειμένοι να συνεχίσετε τη συζήτηση.

Μια απλή δομή απάντησης

Όταν αρχίζετε να χάνεστε μέσα στις κατηγορίες, μπορεί να βοηθήσει η εξής διαδικασία:

1. Βρείτε το συγκεκριμένο γεγονός.

Ναι, ξέχασα να σε πάρω τηλέφωνο.

2. Αποδεχτείτε την πραγματική σας ευθύνη.

Έπρεπε να σε ενημερώσω και ζητώ συγγνώμη.

3. Απορρίψτε το υπερβολικό μέρος.

Δεν συμφωνώ όμως ότι αυτό σημαίνει πως δεν με νοιάζεις.

4. Επιστρέψτε στη λύση.

Ας συμφωνήσουμε πώς θα το αποτρέψουμε την επόμενη φορά.

Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείτε πάντα και τα τέσσερα μέρη.

Σημαντική είναι η αρχή:

να αποδέχεστε αυτό που είναι δικό σας - και να μην αναλαμβάνετε αυτό που δεν είναι δικό σας.

Ο στόχος δεν είναι να κερδίσετε τη διαμάχη για την ενοχή

Όταν κάποιος μας κατηγορεί, εύκολα αποκτούμε την αίσθηση ότι έχουμε δύο επιλογές:

  • Είτε παραδεχόμαστε την ενοχή μας.
  • Είτε αποδεικνύουμε ότι φταίει ο άλλος.

Μια πιο υγιής συζήτηση όμως συχνά δεν χρειάζεται νικητή.

Μπορεί να αρκεί να διαπιστώσουμε:

  • Τι συνέβη πραγματικά;
  • Για ποιο πράγμα ευθύνομαι εγώ;
  • Για ποιο πράγμα ευθύνεται ο άλλος;
  • Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά την επόμενη φορά;

Και αν η άλλη πλευρά δεν είναι πρόθυμη να μιλήσει για αυτά τα ερωτήματα και συνεχίζει μόνο την επίθεση, μπορεί να είναι υγιής αντίδραση να διακόψετε τη συζήτηση.


Το πιο δύσκολο είναι να αντιδράσετε τη στιγμή που η επίθεση πράγματι ξεκινά

Καθώς διαβάζετε, είναι εύκολο να δείτε τη διαφορά ανάμεσα στο:

Ναι, αυτό το χάλασα εγώ.

και στο:

Εντάξει, για όλα φταίω εγώ.

Στην πραγματική σύγκρουση όμως ο άλλος μπορεί να συνεχίσει:

Πάλι απλώς δικαιολογείσαι. Πάντα τα διαστρεβλώνεις όλα έτσι ώστε να φαίνεσαι καλά.

Και ακριβώς εκείνη τη στιγμή είναι δύσκολο να μη χάσετε το θέμα, να μην αρχίσετε να αμύνεστε ή να μην επιτεθείτε κι εσείς.

Στο Duovio μπορείτε να εξασκηθείτε με ασφάλεια σε μια παρόμοια κατάσταση. Ένα εικονικό άτομο σας φέρνει αντιμέτωπους, εσείς απαντάτε με δικά σας λόγια και η συζήτηση συνεχίζεται ανάλογα με την αντίδρασή σας.

Έτσι μπορείτε να εξασκηθείτε στο πώς να αναλαμβάνετε το πραγματικό σας μερίδιο ευθύνης, να απορρίπτετε μια υπερβολική κατηγορία και να θέτετε ένα όριο, αν η συζήτηση μετατραπεί σε προσωπική επίθεση.

Δοκίμασε την εξάσκηση «Σταμάτημα λεκτικής επίθεσης» →