Κάποιος σας ζητά βοήθεια.
Θα μπορούσες να πάρεις τη βάρδια μου το Σάββατο;
Εσείς όμως δεν θέλετε. Είχατε μια δύσκολη εβδομάδα και θέλατε να κρατήσετε το Σάββατο ελεύθερο.
Κι όμως, πιάνετε τον εαυτό σας να λέει:
Ε… μάλλον θα μπορούσα.
Όχι επειδή αλλάξατε γνώμη.
Αλλά επειδή, στην ιδέα ότι θα πείτε «όχι», νιώθετε ένα δυσάρεστο αίσθημα ενοχής.
- Κι αν απογοητεύσω τον άλλον;
- Κι αν νομίσει ότι είμαι εγωιστής;
- Κι αν θυμώσει;
- Δεν θα έπρεπε να τον βοηθήσω;
Κι έτσι, μερικές φορές συμφωνούμε σε πράγματα που στην πραγματικότητα δεν θέλουμε να κάνουμε.
Το αίσθημα ενοχής δεν σημαίνει ότι κάνετε κάτι λάθος
Αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό πράγμα.
Αν νιώθετε ένοχοι μετά από μια άρνηση, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι η άρνησή σας ήταν λανθασμένη.
Το αίσθημα ενοχής μπορεί απλώς να προκύπτει επειδή απογοητεύσατε κάποιον.
Φανταστείτε:
Θα έρθεις το Σαββατοκύριακο; Έχουμε καιρό να βρεθούμε.
Εσείς απαντάτε:
Αυτή τη φορά δεν θα έρθω. Χρειάζομαι να ξεκουραστώ το Σαββατοκύριακο.
Ο άλλος μπορεί να στενοχωρηθεί.
Κι εσείς μπορεί να στενοχωρηθείτε επειδή τον απογοητεύσατε.
Και τα δύο μπορεί να είναι αληθινά ταυτόχρονα.
Μπορείτε να απογοητεύσετε κάποιον χωρίς να τον πληγώσετε ή να κάνετε κάτι λάθος.
Το «όχι» δεν είναι απόρριψη του ανθρώπου
Όταν απορρίπτουμε ένα αίτημα κάποιου κοντινού μας ανθρώπου, εύκολα νιώθουμε ότι απορρίπτουμε τον ίδιο.
Όμως:
Σήμερα δεν θέλω να βρεθούμε.
δεν είναι το ίδιο με:
Δεν θέλω να σε βλέπω.
Και:
Αυτή τη φορά δεν μπορώ να σε βοηθήσω.
δεν είναι το ίδιο με:
Δεν νοιάζομαι για σένα.
Απορρίπτετε το συγκεκριμένο αίτημα, όχι την αξία του ανθρώπου ούτε ολόκληρη τη σχέση.
Ακριβώς αυτή η διάκριση μπορεί να βοηθήσει όταν μετά την άρνηση εμφανίζεται αίσθημα ενοχής.
Δεν χρειάζεται να έχετε έναν «αρκετά καλό» λόγο
Μια συνηθισμένη αντίδραση στο αίσθημα ενοχής είναι οι μακροσκελείς εξηγήσεις.
Θα ήθελα πραγματικά να έρθω, αλλά αυτή η εβδομάδα ήταν τρομερά δύσκολη και πρέπει ακόμα να τελειώσω κάτι και τελευταία κοιμάμαι άσχημα, οπότε αν δεν σε πειράζει…
Σαν να πρέπει να παρουσιάσουμε αρκετές αποδείξεις, ώστε ο άλλος να μας επιτρέψει να πούμε όχι.
Κι όμως, συχνά αρκεί:
Ευχαριστώ για την πρόσκληση, αλλά αυτή τη φορά δεν θα έρθω.
Ή:
Δεν μπορώ να πάρω τη βάρδια το Σάββατο.
Φυσικά μπορείτε να αναφέρετε τον λόγο. Στις κοντινές σχέσεις, οι εξηγήσεις είναι απολύτως φυσιολογικές.
Η διαφορά είναι αν εξηγείτε κάτι επειδή θέλετε να το μοιραστείτε ή αν απολογείστε επειδή χρειάζεστε να εξασφαλίσετε την έγκριση για την απόφασή σας.
Μπορείτε να αρνηθείτε με καλοσύνη
Ένα διεκδικητικό «όχι» δεν χρειάζεται να είναι σκληρό.
Δεν χρειάζεται να πείτε:
Όχι. Είναι δικό σου πρόβλημα.
Αλλά εξίσου δεν χρειάζεται να πείτε:
Λυπάμαι πάρα πολύ, πραγματικά συγγνώμη, ελπίζω να μη θυμώσεις μαζί μου…
Μπορείτε να αναγνωρίσετε την κατάσταση του άλλου και ταυτόχρονα να αρνηθείτε:
Καταλαβαίνω ότι θα σε βοηθούσε πολύ. Εγώ όμως αυτή τη φορά δεν μπορώ να πάρω τη βάρδια.
Ή:
Θα ήθελα να σε δω, αλλά σήμερα χρειάζομαι να μείνω σπίτι. Μπορούμε να κανονίσουμε μια άλλη μέρα.
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει συμφωνία.
Μπορείτε να καταλαβαίνετε τι χρειάζεται ο άλλος χωρίς να είστε υποχρεωμένοι να ικανοποιήσετε την ανάγκη του.
Προσοχή στο «όχι» που στην πραγματικότητα σημαίνει «πείσε με»
Μερικές φορές, από φόβο μήπως απορριφθούμε, απαντάμε αόριστα:
Δεν ξέρω…
Μάλλον δεν με βολεύει πολύ…
Θα δω αν μπορώ να τα καταφέρω…
Ο άλλος μπορεί τότε να μην καταλάβει καθόλου ότι αρνηθήκαμε.
Μπορεί λοιπόν να συνεχίσει:
Σε παρακαλώ, είναι μόνο για λίγο.
Κι εμείς νιώθουμε ότι μας πιέζει.
Στην πραγματικότητα όμως δεν έχουμε εκφράσει ακόμα καθαρά την απόφασή μας.
Αν ήδη γνωρίζετε ότι δεν θέλετε κάτι, συνήθως είναι πιο ξεκάθαρο να πείτε:
Όχι, αυτή τη φορά δεν μπορώ.
Η σαφήνεια δεν χρειάζεται να είναι αγενής.
Αντίθετα, μπορεί να είναι πιο δίκαιη απέναντι στον άλλον από ένα αόριστο «ίσως», όταν ήδη γνωρίζετε ότι η απάντηση είναι όχι.
Κι αν ο άλλος απογοητευτεί;
Μπορεί.
Και αυτό είναι συχνά το πιο δύσκολο μέρος της άρνησης.
Λέτε:
Σήμερα δεν θα έρθω.
Και ο άλλος απαντά:
Λυπάμαι. Ανυπομονούσα να σε δω.
Έχουμε την τάση να απομακρύνουμε γρήγορα το δυσάρεστο συναίσθημα:
Εντάξει, τότε θα έρθω.
Όμως η απογοήτευση του άλλου δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι θα έπρεπε να αλλάξουμε την απόφασή μας.
Μπορείτε να αποδεχτείτε το συναίσθημά του:
Καταλαβαίνω. Κι εγώ λυπάμαι που δεν θα βρεθούμε.
Και ταυτόχρονα να διατηρήσετε την απόφασή σας:
Αλλά σήμερα πραγματικά δεν θα έρθω.
Δεν χρειάζεται να πείσετε τον άλλον να είναι ικανοποιημένος με την άρνησή σας.
Κι αν αρχίσει να σας πείθει;
Μια ακόμη ερώτηση ή μια προσπάθεια να βρεθεί άλλη λύση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν σέβεται την άρνησή σας.
Δεν θα μπορούσες έστω για μία ώρα;
Μπορείτε να εξετάσετε την πρόταση.
Αν όμως η απάντησή σας παραμένει ίδια, δεν χρειάζεται κάθε φορά να δημιουργείτε ένα νέο επιχείρημα.
Όχι, ούτε για μία ώρα δεν θέλω σήμερα. Θα κανονίσουμε άλλη φορά.
Όταν ο άλλος συνεχίζει:
Άρα μάλλον δεν νοιάζεσαι και πολύ για μένα.
είναι πολύ δελεαστικό να αρχίσετε να αποδεικνύετε το αντίθετο:
Πώς μπορείς να λες κάτι τέτοιο; Την περασμένη εβδομάδα εγώ…
Έτσι όμως η συζήτηση μετατοπίζεται από την απόφασή σας στην απόδειξη της σχέσης σας.
Μπορείτε αντί γι’ αυτό να πείτε:
Λυπάμαι που το βλέπεις έτσι. Το ότι δεν θα έρθω σήμερα όμως δεν σημαίνει ότι δεν νοιάζομαι για σένα.
Και δεν χρειάζεται να υπερασπιστείτε άλλο το όριό σας.
Η άρνηση δεν είναι πάντα όριο
Είναι επίσης καλό να μην μπερδεύετε το δικό σας όριο με το δικαίωμα να αποφασίζετε για τον άλλον.
Δεν θέλω να βγαίνεις με τους φίλους σου.
δεν είναι το ίδιο με το να αρνείστε ένα αίτημα που αφορά εσάς.
Στις σχέσεις, και οι δύο πλευρές έχουν ανάγκες και όρια και οι δύο πλευρές.
Όπως έχετε το δικαίωμα να πείτε:
Όχι, σήμερα δεν έχω διάθεση.
έτσι και ο άλλος έχει το δικαίωμα να σας πει «όχι».
Γι’ αυτό η υγιής επικοινωνία δεν είναι μόνο η ικανότητα να αρνείστε. Είναι επίσης η ικανότητα να δέχεστε την άρνηση.
Όταν είπατε πρώτα ναι
Ίσως συμφωνήσατε αυτόματα και μόνο αργότερα καταλάβατε ότι στην πραγματικότητα δεν θέλατε να πείτε ναι.
Ακόμη και τότε, μπορεί να μην είναι αργά.
Μπορείτε να πείτε:
Όταν με ρώτησες, συμφώνησα πολύ γρήγορα. Τώρα βλέπω ότι δεν θα τα καταφέρω. Συγγνώμη που αλλάζω γνώμη, αλλά χρειάζεται να πάρω πίσω την απάντησή μου.
Φυσικά, εξαρτάται από την κατάσταση. Αν κάποιος έχει ήδη οργανωθεί σημαντικά βασιζόμενος στην υπόσχεσή σας, είναι δίκαιο να λάβετε υπόψη και τον αντίκτυπο της αλλαγής.
Αλλά το ίδιο το γεγονός ότι είπατε κάποτε ναι δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε ποτέ ξανά να επανεξετάσετε την απόφασή σας.
Ένα απλό «όχι» μπορεί να έχει τρία μέρη
Όταν δεν ξέρετε πώς να διατυπώσετε μια άρνηση, μπορεί να βοηθήσει μια απλή δομή:
Αναγνώριση → άρνηση → πιθανή εναλλακτική
Για παράδειγμα:
Ευχαριστώ που απευθύνθηκες σε μένα. Αυτή τη φορά δεν θα σε βοηθήσω. Μπορώ όμως να το κοιτάξω την επόμενη εβδομάδα.
Ή απλώς:
Ευχαριστώ για την πρόσκληση. Αυτή τη φορά δεν θα έρθω.
Δεν χρειάζεται να προσφέρετε εναλλακτική κάθε φορά.
Και πάνω απ’ όλα: μην την προσφέρετε μόνο και μόνο για να απαλύνετε το δικό σας αίσθημα ενοχής.
Ο στόχος δεν είναι να μη νιώθετε ενοχές
Ίσως ακόμη και μετά την ανάγνωση αυτού του άρθρου να μην αισθάνεστε άνετα όταν αρνείστε.
Αυτό είναι εντάξει.
Ο στόχος δεν είναι να φτάσετε σε σημείο όπου δεν θα σας νοιάζει καθόλου ότι απογοητεύσατε κάποιον.
Ο στόχος είναι να μπορείτε να θέτετε στον εαυτό σας την ερώτηση:
Θα κάνω τώρα κάτι που πραγματικά θέλω ή λέω ναι κυρίως για να μην χρειαστεί να αντέξω το δυσάρεστο συναίσθημα του να πω όχι;
Μερικές φορές αποφασίζετε να ικανοποιήσετε τον άλλον.
Άλλες φορές αρνείστε.
Το σημαντικό είναι το «ναι» σας να σημαίνει πραγματικά ναι και το «όχι» σας να μπορεί να παραμείνει όχι, ακόμη κι αν δεν αισθάνεστε τέλεια όταν το λέτε.
Το να εξασκείτε το «όχι» είναι πολύ πιο εύκολο
Όταν διαβάζετε τη φράση:
Καταλαβαίνω ότι θα σε βοηθούσε, αλλά αυτή τη φορά δεν μπορώ.
φαίνεται αρκετά απλή.
Όμως σε μια πραγματική συζήτηση ο άλλος απαντά:
Σε παρακαλώ. Εγώ θα το έκανα για σένα.
Και ξαφνικά είναι πολύ πιο δύσκολο να επιμείνετε στην απάντησή σας.
Ακριβώς τέτοιες καταστάσεις μπορείτε να εξασκήσετε με ασφάλεια στο Duovio.
Ένας εικονικός άνθρωπος θα σας ζητήσει κάτι, εσείς θα απαντήσετε με δικά σας λόγια και εκείνος θα αντιδράσει στην άρνησή σας. Έτσι μπορείτε να εξασκηθείτε στο πώς να λέτε «όχι» καθαρά και με σεβασμό, χωρίς περιττές δικαιολογίες - και ταυτόχρονα να διαπιστώσετε τι θα κάνετε όταν η άλλη πλευρά δεν αποδεχτεί την πρώτη σας άρνηση.