Κάποιος σας ζητάει βοήθεια.
Θα μπορούσες να καλύψεις τη βάρδια μου το Σάββατο;
Εσείς όμως δεν θέλετε. Είχατε μια δύσκολη εβδομάδα και θέλατε να κρατήσετε το Σάββατο ελεύθερο.
Παρ’ όλα αυτά, πιάνετε τον εαυτό σας να λέει:
Ε… μάλλον θα μπορούσα.
Όχι επειδή αλλάξατε γνώμη.
Αλλά επειδή, στην ιδέα ότι θα πείτε «όχι», νιώθετε ένα δυσάρεστο αίσθημα ενοχής.
- Κι αν απογοητεύσω τον άλλον;
- Κι αν νομίσει ότι είμαι εγωιστής;
- Κι αν θυμώσει;
- Δεν θα έπρεπε άλλωστε να τον βοηθήσω;
Κι έτσι μερικές φορές συμφωνούμε σε πράγματα που στην πραγματικότητα δεν θέλουμε να κάνουμε.
Το αίσθημα ενοχής δεν σημαίνει ότι κάνετε κάτι λάθος
Αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό σημείο.
Όταν αισθάνεστε ενοχές μετά από μια άρνηση, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι η άρνησή σας ήταν λανθασμένη.
Το αίσθημα ενοχής μπορεί απλώς να προκύψει επειδή απογοητεύσατε κάποιον.
Φανταστείτε:
Θα έρθεις το Σαββατοκύριακο; Έχουμε πολύ καιρό να ιδωθούμε.
Εσείς απαντάτε:
Αυτή τη φορά δεν θα έρθω. Χρειάζομαι να ξεκουραστώ το Σαββατοκύριακο.
Ο άλλος άνθρωπος μπορεί να στενοχωρηθεί.
Κι εσείς μπορεί να στενοχωρηθείτε επειδή τον απογοητεύσατε.
Και τα δύο μπορούν να είναι αληθινά ταυτόχρονα.
Μπορείτε να απογοητεύσετε κάποιον χωρίς να τον πληγώσετε ή να κάνετε κάτι λάθος.
Το «όχι» δεν είναι απόρριψη του ανθρώπου
Όταν απορρίπτουμε ένα αίτημα κάποιου κοντινού μας ανθρώπου, εύκολα αισθανόμαστε ότι απορρίπτουμε τον ίδιο.
Όμως:
Σήμερα δεν θέλω να συναντηθούμε.
δεν είναι το ίδιο με:
Δεν θέλω να σε βλέπω.
Και:
Αυτή τη φορά δεν μπορώ να σε βοηθήσω.
δεν είναι το ίδιο με:
Δεν νοιάζομαι για σένα.
Απορρίπτετε ένα συγκεκριμένο αίτημα, όχι την αξία του ανθρώπου ούτε ολόκληρη τη σχέση.
Ακριβώς αυτή η διάκριση μπορεί να βοηθήσει όταν μετά την άρνηση εμφανίζεται το αίσθημα ενοχής.
Δεν χρειάζεται να έχετε έναν «αρκετά καλό» λόγο
Μια συνηθισμένη αντίδραση στο αίσθημα ενοχής είναι οι μακροσκελείς εξηγήσεις.
Πραγματικά θα ήθελα να έρθω, αλλά αυτή η εβδομάδα ήταν τρομερά δύσκολη και πρέπει ακόμη να τελειώσω κάτι, ενώ τελευταία κοιμάμαι άσχημα, οπότε αν δεν σε πειράζει…
Σαν να πρέπει να παρουσιάσουμε αρκετές αποδείξεις, ώστε ο άλλος να μας επιτρέψει να πούμε όχι.
Κι όμως συχνά αρκεί:
Ευχαριστώ για την πρόσκληση, αλλά αυτή τη φορά δεν θα έρθω.
Ή:
Το Σάββατο δεν μπορώ να καλύψω τη βάρδια.
Φυσικά μπορείτε να αναφέρετε τον λόγο. Στις κοντινές σχέσεις οι εξηγήσεις είναι απολύτως φυσιολογικές.
Η διαφορά είναι αν εξηγείτε κάτι επειδή θέλετε να το μοιραστείτε ή αν υπερασπίζεστε τον εαυτό σας επειδή χρειάζεστε να εξασφαλίσετε τη συγκατάθεση του άλλου για την απόφασή σας.
Μπορείτε να αρνηθείτε με καλοσύνη
Ένα διεκδικητικό «όχι» δεν χρειάζεται να είναι σκληρό.
Δεν χρειάζεται να πείτε:
Όχι. Είναι δικό σου πρόβλημα.
Αλλά εξίσου δεν χρειάζεται να πείτε:
Λυπάμαι πάρα πολύ, πραγματικά συγγνώμη, ελπίζω να μη θυμώνεις μαζί μου…
Μπορείτε να αναγνωρίσετε την κατάσταση του άλλου και ταυτόχρονα να αρνηθείτε:
Καταλαβαίνω ότι θα σε βοηθούσε πολύ. Εγώ όμως αυτή τη φορά δεν μπορώ να καλύψω τη βάρδια.
Ή:
Θα ήθελα να σε δω, αλλά σήμερα χρειάζομαι να μείνω σπίτι. Μπορούμε να κανονίσουμε μια άλλη μέρα.
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει συμφωνία.
Μπορείτε να κατανοείτε τι χρειάζεται ο άλλος, χωρίς να είστε υποχρεωμένοι να ικανοποιήσετε την ανάγκη του.
Προσοχή στο «όχι» που στην πραγματικότητα σημαίνει «πείσε με»
Μερικές φορές, από φόβο μήπως απορρίψουμε τον άλλον, απαντάμε αόριστα:
Δεν ξέρω…
Μάλλον δεν με βολεύει πολύ…
Θα δω αν μπορώ να τα καταφέρω…
Ο άλλος άνθρωπος μπορεί τότε να μην καταλάβει καθόλου ότι αρνηθήκαμε.
Και μπορεί να συνεχίσει:
Σε παρακαλώ, είναι μόνο για λίγο.
Κι εμείς νιώθουμε ότι μας πιέζει.
Στην πραγματικότητα, δεν έχουμε εκφράσει ακόμη ξεκάθαρα την απόφασή μας.
Αν ήδη ξέρετε ότι δεν θέλετε κάτι, συνήθως είναι πιο κατανοητό να πείτε:
Όχι, αυτή τη φορά δεν μπορώ.
Η σαφήνεια δεν χρειάζεται να είναι αγενής.
Αντίθετα, μπορεί να είναι πιο δίκαιη απέναντι στον άλλον από ένα αόριστο «ίσως», όταν ήδη γνωρίζετε από πριν ότι η απάντηση είναι όχι.
Κι αν ο άλλος απογοητευτεί;
Μπορεί.
Και αυτό είναι συχνά το πιο δύσκολο μέρος της άρνησης.
Λέτε:
Σήμερα δεν θα έρθω.
Και ο άλλος απαντά:
Λυπάμαι. Ανυπομονούσα να σε δω.
Έχουμε την τάση να απομακρύνουμε γρήγορα το δυσάρεστο συναίσθημα:
Εντάξει, τότε θα έρθω.
Όμως η απογοήτευση του άλλου ανθρώπου δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι θα έπρεπε να αλλάξουμε την απόφασή μας.
Μπορείτε να αποδεχτείτε το συναίσθημά του:
Καταλαβαίνω. Κι εγώ λυπάμαι που δεν θα συναντηθούμε.
Και ταυτόχρονα να διατηρήσετε την απόφασή σας:
Σήμερα όμως πραγματικά δεν θα έρθω.
Δεν χρειάζεται να πείσετε τον άλλον να είναι ικανοποιημένος με την άρνησή σας.
Κι αν αρχίσει να σας πείθει;
Μία ακόμη ερώτηση ή μια προσπάθεια να βρεθεί άλλη λύση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο άλλος δεν σέβεται την άρνησή σας.
Δεν θα μπορούσες έστω για μία ώρα;
Μπορείτε να εξετάσετε την πρόταση.
Αν όμως η απάντησή σας παραμένει η ίδια, δεν χρειάζεται κάθε φορά να επινοείτε ένα νέο επιχείρημα.
Όχι, ούτε για μία ώρα δεν θέλω σήμερα. Θα το κανονίσουμε κάποια άλλη στιγμή.
Όταν ο άλλος συνεχίζει:
Άρα μάλλον δεν νοιάζεσαι και πολύ για μένα.
είναι πολύ δελεαστικό να αρχίσετε να αποδεικνύετε το αντίθετο:
Πώς μπορείς να λες κάτι τέτοιο; Την περασμένη εβδομάδα άλλωστε εγώ…
Έτσι όμως η συζήτηση μετατοπίζεται από την απόφασή σας στην απόδειξη της σχέσης σας.
Μπορείτε αντί γι’ αυτό να πείτε:
Λυπάμαι που το βλέπεις έτσι. Το ότι δεν θα έρθω σήμερα όμως δεν σημαίνει ότι δεν νοιάζομαι για σένα.
Και δεν χρειάζεται να υπερασπιστείτε άλλο το όριό σας.
Η άρνηση δεν είναι πάντα όριο
Είναι επίσης καλό να μην συγχέετε το δικό σας όριο με το δικαίωμα να αποφασίζετε για τον άλλον άνθρωπο.
Δεν θέλω να βγαίνεις με τους φίλους σου.
δεν είναι το ίδιο με το να αρνηθείτε ένα αίτημα που αφορά εσάς.
Στις σχέσεις έχουν ανάγκες και όρια και οι δύο πλευρές.
Όπως έχετε το δικαίωμα να πείτε:
Όχι, σήμερα δεν έχω διάθεση.
έτσι και ο άλλος άνθρωπος έχει το δικαίωμα να σας πει «όχι».
Η υγιής επικοινωνία, επομένως, δεν είναι μόνο η ικανότητα να αρνείστε. Είναι επίσης η ικανότητα να δέχεστε την άρνηση.
Όταν είπατε πρώτα ναι
Ίσως συμφωνήσατε αυτόματα και μόνο αργότερα καταλάβατε ότι στην πραγματικότητα δεν θέλατε να πείτε ναι.
Ούτε τότε χρειάζεται να είναι αργά.
Μπορείτε να πείτε:
Όταν με ρώτησες, συμφώνησα πολύ γρήγορα. Τώρα βλέπω ότι δεν θα τα καταφέρω. Συγγνώμη που αλλάζω γνώμη, αλλά χρειάζομαι να πάρω πίσω την απάντησή μου.
Φυσικά εξαρτάται από την κατάσταση. Αν κάποιος έχει ήδη οργανώσει σημαντικά κάτι με βάση την υπόσχεσή σας, είναι δίκαιο να λάβετε υπόψη και τον αντίκτυπο της αλλαγής.
Όμως το ίδιο το γεγονός ότι είπατε κάποτε ναι δεν σημαίνει ότι δεν μπορείτε ποτέ ξανά να επανεξετάσετε την απόφασή σας.
Ένα απλό «όχι» μπορεί να έχει τρία μέρη
Όταν δεν ξέρετε πώς να διατυπώσετε την άρνησή σας, μπορεί να βοηθήσει μια απλή δομή:
Αναγνώριση → άρνηση → πιθανή εναλλακτική
Για παράδειγμα:
Ευχαριστώ που απευθύνθηκες σε μένα. Αυτή τη φορά δεν θα σε βοηθήσω με αυτό. Μπορώ όμως να το δω την επόμενη εβδομάδα.
Ή απλώς:
Ευχαριστώ για την πρόσκληση. Αυτή τη φορά δεν θα έρθω.
Δεν χρειάζεται να προσφέρετε εναλλακτική κάθε φορά.
Και κυρίως: μην την προσφέρετε μόνο και μόνο για να απαλύνετε το δικό σας αίσθημα ενοχής.
Στόχος δεν είναι να μη νιώθετε ενοχές
Ίσως ακόμη και μετά την ανάγνωση αυτού του άρθρου να μη νιώθετε άνετα όταν αρνείστε κάτι.
Και αυτό είναι εντάξει.
Στόχος δεν είναι να φτάσετε σε ένα σημείο όπου δεν θα σας νοιάζει καθόλου ότι απογοητεύσατε κάποιον.
Στόχος είναι να μπορείτε να θέσετε στον εαυτό σας την ερώτηση:
Θα κάνω τώρα κάτι που πραγματικά θέλω ή λέω ναι κυρίως για να μην χρειαστεί να αντέξω το δυσάρεστο συναίσθημα του να πω όχι;
Μερικές φορές θα επιλέξετε να ικανοποιήσετε την επιθυμία του άλλου.
Άλλοτε θα αρνηθείτε.
Το σημαντικό είναι το «ναι» σας να σημαίνει πραγματικά ναι και το «όχι» σας να μπορεί να παραμείνει όχι, ακόμη κι αν δεν αισθάνεστε τέλεια όταν το λέτε.
Το να πείτε «όχι» δοκιμαστικά είναι πολύ πιο εύκολο
Καθώς διαβάζετε, η φράση:
Καταλαβαίνω ότι θα σε βοηθούσε, αλλά αυτή τη φορά δεν μπορώ.
φαίνεται αρκετά απλή.
Όμως σε μια πραγματική συζήτηση ο άλλος άνθρωπος απαντά:
Σε παρακαλώ. Εγώ θα το έκανα για σένα.
Και ξαφνικά γίνεται πολύ πιο δύσκολο να επιμείνετε στην απάντησή σας.
Ακριβώς τέτοιες καταστάσεις μπορείτε να εξασκήσετε με ασφάλεια στο Duovio.
Ένας εικονικός άνθρωπος θα σας ζητήσει κάτι, εσείς θα απαντήσετε με δικά σας λόγια και εκείνος θα αντιδράσει στην άρνησή σας. Έτσι μπορείτε να εξασκηθείτε στο πώς να λέτε «όχι» με σαφήνεια και σεβασμό, χωρίς περιττές δικαιολογίες - και ταυτόχρονα να ανακαλύψετε τι κάνετε όταν η άλλη πλευρά δεν αποδέχεται την πρώτη σας άρνηση.