Το να πείτε «όχι» είναι μερικές φορές εκπληκτικά δύσκολο.
Όχι επειδή δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Συχνά ξέρουμε πολύ καλά ότι δεν έχουμε ενέργεια για μια επίσκεψη, ότι δεν μπορούμε να αναλάβουμε άλλη μια εργασιακή υποχρέωση ή ότι κάποια συμπεριφορά μάς κάνει να νιώθουμε άβολα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται μόνο τη στιγμή που πρέπει να το πούμε στον άλλον άνθρωπο.
Δεν θα έρθω σήμερα, επειδή είχα πραγματικά μια πολύ δύσκολη εβδομάδα, τελευταία κοιμάμαι άσχημα και πρέπει ακόμη να τελειώσω μερικά πράγματα, οπότε ελπίζω να το καταλάβεις…
Αντί για μια απλή άρνηση, αρχίζουμε να υπερασπιζόμαστε την απόφασή μας.
Και όσο περισσότερο εξηγούμε, τόσο περισσότερο δημιουργούμε μερικές φορές την εντύπωση ότι το όριό μας είναι στην πραγματικότητα ανοιχτό σε διαπραγμάτευση.
Ένα όριο δεν χρειάζεται υπεράσπιση
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην εξήγηση και την υπεράσπιση.
Η εξήγηση μπορεί να αποτελεί φυσικό μέρος μιας υγιούς σχέσης:
Δεν θα έρθω σήμερα. Είμαι κουρασμένος και χρειάζομαι το βράδυ για να ξεκουραστώ.
Η υπεράσπιση αρχίζει τη στιγμή που νιώθουμε ότι πρέπει να πείσουμε τον άλλον πως έχουμε το δικαίωμα να αρνηθούμε:
Πραγματικά θα ερχόμουν, αλλά τις τελευταίες τρεις μέρες σχεδόν δεν έχω κοιμηθεί, στη δουλειά είχα πάρα πολλά και αύριο πρέπει να σηκωθώ νωρίς. Δεν θέλω να νομίσεις ότι δεν θέλω να σε δω…
Μια τέτοια απάντηση δεν είναι απαραίτητα κακή από μόνη της. Το σημαντικό ερώτημα είναι:
Εξηγώ επειδή θέλω να μοιραστώ κάτι ή επειδή χρειάζομαι ο άλλος να εγκρίνει την απόφασή μου;
Αυτή είναι η ουσιαστική διαφορά.
Γιατί οι υπερβολικές εξηγήσεις αποδυναμώνουν το όριο
Φανταστείτε μια απλή κατάσταση:
Μπορείς να πάρεις τη βάρδιά μου το Σάββατο;
Απαντάτε:
Δυστυχώς δεν μπορώ, επειδή έχω ήδη κανονίσει κάτι και τελευταία είμαι επιπλέον πολύ κουρασμένος και θα ήθελα να ξεκουραστώ.
Ο άλλος άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να αναζητά λύσεις για τους λόγους σας:
Μα είναι μόνο το πρωί.
Εσείς προσθέτετε άλλη μία εξήγηση:
Το ξέρω, αλλά το απόγευμα θα πάμε κάπου και τις τελευταίες εβδομάδες δούλευα σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο.
Και έρχεται άλλο ένα επιχείρημα:
Τότε θα ξεκουραστείς την Κυριακή.
Ξαφνικά δεν συζητάτε πλέον για το αν θέλετε να πάρετε τη βάρδια.
Συζητάτε για το αν οι λόγοι σας είναι αρκετά καλοί.
Κι όμως, το αρχικό σας μήνυμα θα μπορούσε να είναι απλώς:
Δυστυχώς δεν μπορώ να πάρω τη βάρδια το Σάββατο.
Το όριο δεν είναι τρόπος να ελέγχετε τον άλλον
Ένα υγιές όριο δεν σημαίνει ταυτόχρονα:
Δεν επιτρέπεται να το κάνεις αυτό.
Συχνά είναι πιο χρήσιμο να το διατυπώνετε μέσα από τη δική σας συμπεριφορά.
Αντί για:
Σταμάτα να μου φωνάζεις.
το όριο μπορεί, για παράδειγμα, να είναι:
Θέλω να το λύσουμε μαζί, αλλά όχι όταν φωνάζουμε ο ένας στον άλλον. Αν συνεχίσουμε με αυτόν τον τρόπο, θα κάνω ένα διάλειμμα και μπορούμε να επιστρέψουμε στο θέμα αργότερα.
Δεν ορίζετε τι πρέπει να κάνει ο άλλος άνθρωπος.
Λέτε με ποιες προϋποθέσεις είστε διατεθειμένοι να συνεχίσετε τη συζήτηση και τι θα κάνετε αν αυτές οι προϋποθέσεις δεν γίνουν σεβαστές.
Ένα σύντομο όριο δεν χρειάζεται να είναι αναίσθητο
Μερικές φορές νιώθουμε ότι, αν δεν δώσουμε μια μακροσκελή εξήγηση, θα φαινόμαστε ψυχροί.
Ανάμεσα στο απότομο:
Όχι. Και μη με ζαλίζεις με αυτό.
και τη μακροσκελή υπεράσπιση, όμως, υπάρχει πολύς χώρος.
Για παράδειγμα:
Ευχαριστώ που ρώτησες, αλλά αυτή τη φορά δεν μπορώ.
ή:
Καταλαβαίνω ότι θα σε βοηθούσε. Αλλά αυτή τη φορά δεν μπορώ να το αναλάβω.
Μπορείτε λοιπόν να αναγνωρίσετε την ανάγκη του άλλου ανθρώπου, χωρίς να αλλάξετε την απόφασή σας.
Η ενσυναίσθηση και τα όρια δεν είναι αντίθετα.
Κι αν ο άλλος άνθρωπος θέλει εξηγήσεις;
Η ερώτηση «γιατί;» δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάποιος δεν σέβεται το όριό σας.
Σε μια στενή σχέση είναι απολύτως φυσιολογικό να θέλει κανείς να καταλάβει τους λόγους του άλλου ανθρώπου.
Μπορείτε να τους εξηγήσετε.
Η διαφορά προκύπτει όταν η εξήγηση μετατρέπεται σε μια ατελείωτη διαδικασία, στην οποία πρέπει να αποδεικνύετε ότι ο λόγος σας είναι επαρκώς δικαιολογημένος.
Για παράδειγμα:
Σήμερα χρειάζομαι να μείνω μόνος το βράδυ.
«Γιατί;»
Είμαι κουρασμένος και χρειάζομαι λίγο χρόνο για τον εαυτό μου.
«Μα όλη την εβδομάδα σχεδόν δεν έχουμε ιδωθεί.»
Δεν χρειάζεται να αναζητάτε όλο και περισσότερα επιχειρήματα.
Μπορείτε να αναγνωρίσετε την άλλη πλευρά και ταυτόχρονα να διατηρήσετε το όριό σας:
Καταλαβαίνω ότι σε στενοχωρεί. Σήμερα όμως πραγματικά χρειάζομαι το βράδυ για τον εαυτό μου. Μπορούμε να κανονίσουμε για αύριο.
Μια απλή δομή μπορεί να βοηθήσει
Όταν έχετε την τάση να εξηγείτε υπερβολικά, δοκιμάστε να χωρίσετε την απάντησή σας σε τρία μέρη:
1. Αναγνώριση
Καταλαβαίνω ότι θα ήθελες να έρθω.
2. Σαφές όριο
Σήμερα όμως δεν θα έρθω.
3. Επόμενο βήμα - αν πραγματικά θέλετε να το προτείνετε
Θα χαρώ να σε δω την επόμενη εβδομάδα.
Ολόκληρη η απάντηση μπορεί επομένως να αποτελείται από δύο μόνο προτάσεις:
Καταλαβαίνω ότι θα ήθελες να έρθω. Σήμερα όμως δεν μπορώ. Θα χαρώ να κανονίσουμε για την επόμενη εβδομάδα.
Δεν χρειάζονται άλλες δέκα προτάσεις εξηγήσεων.
Κι αν ο άλλος άνθρωπος δεν αποδεχτεί το όριο;
Εδώ αρχίζει το πιο δύσκολο μέρος.
Κάποιος μπορεί να αντιδράσει:
Άρα πάλι δεν έχεις χρόνο για μένα.
ή:
Αν πραγματικά σε ένοιαζε, θα ερχόσουν.
Σε μια τέτοια στιγμή συχνά νιώθουμε την παρόρμηση να αρχίσουμε να αποδεικνύουμε το αντίθετο.
Μα αυτό δεν είναι αλήθεια, την περασμένη εβδομάδα εγώ…
Και το όριο μετατρέπεται ξανά σε υπεράσπιση.
Μια άλλη δυνατότητα είναι να μην απαντάτε σε κάθε κατηγορία και να επιστρέφετε στο αρχικό μήνυμα:
Λυπάμαι που το αντιλαμβάνεσαι έτσι. Σήμερα όμως δεν θα έρθω.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοείτε τα συναισθήματα του άλλου ανθρώπου.
Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να εξασφαλίσετε τη συγκατάθεσή του για να ισχύει το όριό σας.
Το να το γνωρίζετε είναι ευκολότερο από το να το πείτε πραγματικά
Διαβάζοντας το άρθρο, όλα μπορεί να φαίνονται απλά.
Στην πραγματική συζήτηση είναι διαφορετικά.
Ο άλλος άνθρωπος δείχνει απογοητευμένος. Ρωτάει γιατί. Προσπαθεί να σας πείσει. Αρχίζετε να αμφιβάλλετε αν είστε εγωιστές και ξαφνικά εξηγείτε κάτι που αρχικά δεν θέλατε καθόλου να εξηγήσετε.
Γι’ αυτό ακριβώς δημιουργήθηκε το Duovio.
Αντί να διαβάζετε κι άλλο για την επικοινωνία, μπορείτε να δοκιμάσετε πραγματικά μια παρόμοια κατάσταση. Ένας εικονικός άνθρωπος θα σας ζητήσει κάτι, εσείς θα απαντήσετε με δικά σας λόγια και η συζήτηση θα συνεχιστεί ανάλογα με όσα θα πείτε.
Έτσι μπορείτε με ασφάλεια να δοκιμάσετε πώς είναι να πείτε:
Όχι, αυτή τη φορά δεν μπορώ.
Και αυτή τη φορά να μην προσθέσετε άλλες πέντε προτάσεις.
Το να διαβάζετε για τα όρια είναι ένα πράγμα. Το να προσπαθείτε να τα θέσετε υπό πίεση είναι δυσκολότερο.