Το να πεις «όχι» είναι μερικές φορές εκπληκτικά δύσκολο.
Όχι επειδή δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Συχνά ξέρουμε πολύ καλά ότι δεν έχουμε ενέργεια για μια επίσκεψη, ότι δεν μπορούμε να αναλάβουμε άλλη μια εργασιακή υποχρέωση ή ότι μια συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν μας κάνει να νιώθουμε άνετα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται μόνο όταν πρέπει να το πούμε στον άλλον άνθρωπο.
Δεν θα έρθω σήμερα, γιατί είχα πραγματικά μια πολύ δύσκολη εβδομάδα και τον τελευταίο καιρό κοιμάμαι άσχημα, ενώ πρέπει ακόμη να τελειώσω μερικά πράγματα, οπότε ελπίζω να το καταλάβεις…
Αντί για μια απλή άρνηση, αρχίζουμε να υπερασπιζόμαστε την απόφασή μας.
Και όσο περισσότερο εξηγούμε, τόσο περισσότερο μερικές φορές δημιουργούμε την εντύπωση ότι το όριό μας είναι στην πραγματικότητα ανοιχτό σε διαπραγμάτευση.
Ένα όριο δεν χρειάζεται υπεράσπιση
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην εξήγηση και στην υπεράσπιση.
Η εξήγηση μπορεί να αποτελεί φυσικό μέρος μιας υγιούς σχέσης:
Δεν θα έρθω σήμερα. Είμαι κουρασμένος και χρειάζομαι να ξεκουραστώ το βράδυ.
Η υπεράσπιση αρχίζει όταν νιώθουμε ότι πρέπει να πείσουμε τον άλλον πως έχουμε το δικαίωμα να αρνηθούμε:
Πραγματικά θα ερχόμουν, αλλά τις τελευταίες τρεις μέρες σχεδόν δεν έχω κοιμηθεί, στη δουλειά είχα πάρα πολλά και αύριο πρέπει να σηκωθώ νωρίς. Δεν θέλω να νομίσεις ότι δεν θέλω να σε δω…
Μια τέτοια απάντηση δεν είναι απαραίτητα κακή από μόνη της. Το σημαντικό ερώτημα είναι:
Εξηγώ επειδή θέλω να μοιραστώ κάτι ή επειδή χρειάζομαι ο άλλος να εγκρίνει την απόφασή μου;
Αυτή είναι η ουσιαστική διαφορά.
Γιατί η υπερβολική εξήγηση αποδυναμώνει το όριο
Φανταστείτε μια απλή κατάσταση:
Μπορείς να πάρεις τη βάρδια μου το Σάββατο;
Απαντάτε:
Δυστυχώς δεν μπορώ, γιατί έχω ήδη κανονίσει κάτι και τον τελευταίο καιρό είμαι επίσης πολύ κουρασμένος και χρειάζομαι να ξεκουραστώ.
Ο άλλος μπορεί να αρχίσει να αναζητά λύσεις για τους λόγους σας:
Μα είναι μόνο το πρωί.
Εσείς προσθέτετε άλλη μία εξήγηση:
Το ξέρω, αλλά το απόγευμα θα πάμε κάπου και τις τελευταίες εβδομάδες δούλευα σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο.
Και έρχεται άλλο ένα επιχείρημα:
Τότε θα ξεκουραστείς την Κυριακή.
Ξαφνικά δεν συζητάτε πλέον για το αν θέλετε να πάρετε τη βάρδια.
Συζητάτε για το αν οι λόγοι σας είναι αρκετά καλοί.
Κι όμως, το αρχικό σας μήνυμα θα μπορούσε να είναι απλώς:
Δυστυχώς δεν μπορώ να πάρω τη βάρδια το Σάββατο.
Το όριο δεν είναι τρόπος να ελέγχετε τον άλλον
Ένα υγιές όριο δεν σημαίνει ταυτόχρονα:
Δεν επιτρέπεται να το κάνεις αυτό.
Συχνά είναι πιο χρήσιμο να το διατυπώνετε με βάση τη δική σας συμπεριφορά.
Αντί για:
Σταμάτα να μου φωνάζεις.
το όριο μπορεί να είναι, για παράδειγμα:
Θέλω να το λύσουμε μαζί, αλλά όχι όταν φωνάζουμε ο ένας στον άλλον. Αν συνεχίσουμε με αυτόν τον τρόπο, θα κάνω ένα διάλειμμα και μπορούμε να επιστρέψουμε στο θέμα αργότερα.
Δεν καθορίζετε τι πρέπει να κάνει ο άλλος άνθρωπος.
Λέτε υπό ποιες προϋποθέσεις είστε πρόθυμοι να συνεχίσετε τη συζήτηση και τι θα κάνετε αν αυτές οι προϋποθέσεις δεν γίνουν σεβαστές.
Ένα σύντομο όριο δεν χρειάζεται να είναι αναίσθητο
Μερικές φορές νιώθουμε ότι, αν δεν δώσουμε μια μακροσκελή εξήγηση, θα φαινόμαστε ψυχροί.
Ωστόσο, ανάμεσα στο απότομο:
Όχι. Και μη με ζαλίζεις με αυτό.
και στη μακροσκελή υπεράσπιση υπάρχει πολύς χώρος.
Για παράδειγμα:
Ευχαριστώ που ρώτησες, αλλά αυτή τη φορά δεν μπορώ.
ή:
Καταλαβαίνω ότι θα σε βοηθούσε. Αλλά αυτή τη φορά δεν μπορώ να το αναλάβω.
Μπορείτε λοιπόν να αναγνωρίσετε την ανάγκη του άλλου ανθρώπου, χωρίς να αλλάξετε την απόφασή σας.
Η ενσυναίσθηση και τα όρια δεν είναι αντίθετα.
Τι γίνεται αν ο άλλος άνθρωπος θέλει εξήγηση;
Η ερώτηση «γιατί;» δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάποιος δεν σέβεται το όριό σας.
Σε μια στενή σχέση είναι απολύτως φυσιολογικό να θέλει κανείς να κατανοήσει τους λόγους του άλλου ανθρώπου.
Μπορείτε να τους εξηγήσετε.
Η διαφορά εμφανίζεται όταν η εξήγηση μετατρέπεται σε μια ατελείωτη διαδικασία, στην οποία πρέπει να αποδεικνύετε ότι ο λόγος σας είναι αρκετά δικαιολογημένος.
Για παράδειγμα:
Σήμερα χρειάζομαι να μείνω μόνος το βράδυ.
Γιατί;
Είμαι κουρασμένος και χρειάζομαι λίγο χρόνο για τον εαυτό μου.
Μα όλη την εβδομάδα σχεδόν δεν έχουμε ιδωθεί.
Δεν χρειάζεται να αναζητάτε όλο και περισσότερα επιχειρήματα.
Μπορείτε να αναγνωρίσετε την άλλη πλευρά και ταυτόχρονα να διατηρήσετε το όριό σας:
Καταλαβαίνω ότι σε στενοχωρεί. Σήμερα όμως πραγματικά χρειάζομαι το βράδυ για τον εαυτό μου. Μπορούμε να κανονίσουμε για αύριο.
Μια απλή δομή μπορεί να βοηθήσει
Όταν έχετε την τάση να εξηγείτε υπερβολικά, δοκιμάστε να χωρίσετε την απάντησή σας σε τρία μέρη:
1. Αναγνώριση
Καταλαβαίνω ότι θα ήθελες να έρθω.
2. Σαφές όριο
Σήμερα όμως δεν θα έρθω.
3. Επόμενο βήμα - μόνο αν θέλετε πραγματικά να το προτείνετε
Θα χαρώ να σε δω την επόμενη εβδομάδα.
Ολόκληρη η απάντηση μπορεί επομένως να αποτελείται μόνο από δύο προτάσεις:
Καταλαβαίνω ότι θα ήθελες να έρθω. Σήμερα όμως δεν μπορώ. Θα χαρώ να κανονίσουμε για την επόμενη εβδομάδα.
Δεν χρειάζονται άλλες δέκα προτάσεις εξηγήσεων.
Και τι γίνεται αν ο άλλος άνθρωπος δεν αποδεχτεί το όριο;
Εδώ αρχίζει το πιο δύσκολο μέρος.
Κάποιος μπορεί να αντιδράσει:
Δηλαδή πάλι δεν έχεις χρόνο για μένα.
ή:
Αν πραγματικά σε ένοιαζε, θα ερχόσουν.
Εκείνη τη στιγμή συχνά νιώθουμε την παρόρμηση να αρχίσουμε να αποδεικνύουμε το αντίθετο.
Μα αυτό δεν είναι αλήθεια, την περασμένη εβδομάδα εγώ…
Και το όριο μετατρέπεται ξανά σε υπεράσπιση.
Μια άλλη δυνατότητα είναι να μην απαντάτε σε κάθε κατηγορία και να επιστρέφετε στο αρχικό μήνυμα:
Λυπάμαι που το βλέπεις έτσι. Σήμερα όμως δεν θα έρθω.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοείτε τα συναισθήματα του άλλου ανθρώπου.
Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να εξασφαλίσετε τη συγκατάθεσή του για να ισχύει το όριό σας.
Το να το γνωρίζεις είναι ευκολότερο από το να το πεις πραγματικά
Διαβάζοντας το άρθρο, όλα μπορεί να φαίνονται απλά.
Στην πραγματική συζήτηση είναι διαφορετικά.
Ο άλλος άνθρωπος δείχνει απογοητευμένος. Ρωτάει γιατί. Προσπαθεί να σας πείσει. Εσείς αρχίζετε να αμφιβάλλετε αν είστε εγωιστές και ξαφνικά εξηγείτε κάτι που αρχικά δεν θέλατε καθόλου να εξηγήσετε.
Γι’ αυτό δημιουργήθηκε το Duovio.
Αντί να διαβάζετε κι άλλα για την επικοινωνία, μπορείτε να δοκιμάσετε πραγματικά μια παρόμοια κατάσταση. Ένας εικονικός άνθρωπος θα σας ζητήσει κάτι, εσείς θα απαντήσετε με δικά σας λόγια και η συζήτηση θα συνεχιστεί ανάλογα με αυτό που θα πείτε.
Έτσι μπορείτε να δοκιμάσετε με ασφάλεια πώς είναι να πείτε:
Όχι, αυτή τη φορά δεν μπορώ.
Και αυτή τη φορά να μην προσθέσετε άλλες πέντε προτάσεις.
Το να διαβάζεις για τα όρια είναι ένα πράγμα. Το να προσπαθείς να τα θέσεις υπό πίεση είναι δυσκολότερο.