Συγγνώμη, αλλά ήμουν πραγματικά κουρασμένος.
Λυπάμαι, αν σε προσέβαλα.
Συγγνώμη, αλλά αν μου το είχες πει νωρίτερα, δεν θα είχε συμβεί.
Με την πρώτη ματιά, αυτό ακούγεται σαν συγγνώμη.
Όμως ο άλλος μπορεί να ακούσει κάτι διαφορετικό:
«Στην πραγματικότητα, δεν φταίω εγώ.»
«Ίσως το πρόβλημα είναι περισσότερο ο τρόπος με τον οποίο το κατάλαβες.»
«Αν είχες κάνει εσύ κάτι διαφορετικά, δεν θα είχα συμπεριφερθεί έτσι.»
Ωστόσο, μια καλή συγγνώμη δεν χρειάζεται να είναι μεγάλη.
Συχνά είναι πιο δυνατή ακριβώς όταν δεν προσπαθούμε να εξηγήσουμε αμέσως το λάθος μας.
Η συγγνώμη δεν είναι απολογία
Φανταστείτε ότι φτάνετε μία ώρα αργότερα σε ένα προγραμματισμένο ραντεβού.
Μπορείτε να πείτε:
Συγγνώμη, είχε τρομερή κίνηση, μετά δεν μπορούσα να βρω πάρκινγκ και στην πραγματικότητα ξεκίνησα σχεδόν στην ώρα μου.
Ίσως όλα αυτά να είναι αλήθεια.
Αλλά αν ο άλλος περίμενε μία ώρα χωρίς καμία ενημέρωση, το πρόβλημά του μπορεί να είναι κυρίως:
Δεν ήξερα τι συνέβαινε.
Μια πιο δυνατή συγγνώμη θα μπορούσε να είναι:
Συγγνώμη που ήρθα τόσο αργά και δεν σε ενημέρωσα. Σε άφησα να περιμένεις και έπρεπε να σου είχα γράψει.
Μόνο μετά μπορείτε να προσθέσετε:
Με καθυστέρησε η κίνηση, αλλά έπρεπε να επικοινωνήσω μαζί σου.
Η εξήγηση, λοιπόν, δεν χρειάζεται να απαγορεύεται.
Απλώς δεν θα πρέπει να μετατρέπει τη συγγνώμη σε επιχείρημα για το γιατί στην πραγματικότητα δεν φέρετε ευθύνη για το δικό σας μερίδιο.
Ονομάστε συγκεκριμένα για τι ζητάτε συγγνώμη
Το γενικό:
Εντάξει, συγγνώμη για όλα.
μπορεί να ακούγεται περισσότερο σαν προσπάθεια να τελειώσει η σύγκρουση.
Καλύτερα να είστε συγκεκριμένοι:
Ζητώ συγγνώμη που είπα μπροστά στους άλλους κάτι που σε εξέθεσε.
Ή:
Λυπάμαι που υποσχέθηκα ότι θα το τακτοποιήσω και μετά το ξέχασα.
Έτσι ο άλλος γνωρίζει ότι καταλαβαίνετε τι ακριβώς συνέβη.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν η σύγκρουση δεν αφορούσε μόνο το αποτέλεσμα, αλλά και το συναίσθημα ότι ο άλλος δεν εισακούστηκε.
Η αναγνώριση του αντίκτυπου είναι σημαντικότερη από την εξήγηση της πρόθεσης
Μια συνηθισμένη φράση είναι:
Δεν ήθελα να σε πληγώσω.
Αυτό μπορεί να είναι σημαντικό.
Αλλά δεν λέει τίποτα για το αν καταλάβατε τι προκάλεσε η πράξη σας.
Για παράδειγμα:
Δεν ήθελα να σε γελοιοποιήσω μπροστά στους άλλους.
είναι πληροφορία για την πρόθεσή σας.
Μπορείτε να προσθέσετε:
Αλλά καταλαβαίνω ότι το σχόλιό μου μπορεί να φάνηκε έτσι. Ήταν αναίσθητο εκ μέρους μου.
Και τα δύο μπορούν να είναι αληθινά ταυτόχρονα.
Η καλή πρόθεση δεν διαγράφει τον δυσάρεστο αντίκτυπο.
Και η αναγνώριση του αντίκτυπου δεν σημαίνει ότι παραδέχεστε κάτι που δεν θέλατε να κάνετε.
Προσοχή στο «αν»
Μία από τις πιο συνηθισμένες ψευδοσυγγνώμες είναι:
Συγγνώμη, αν σε προσέβαλα.
Το πρόβλημα είναι ότι, αν ήδη γνωρίζετε πως κάτι ενόχλησε τον άλλον, η λέξη «αν» αμφισβητεί ξανά την εμπειρία του.
Μπορεί να ακούγεται σαν:
Ίσως προσβλήθηκες χωρίς λόγο.
Πολύ πιο ξεκάθαρο είναι:
Λυπάμαι που σε προσέβαλα με εκείνο το σχόλιο.
Ή ακόμη πιο συγκεκριμένα:
Λυπάμαι που το είπα μπροστά στους άλλους. Καταλαβαίνω ότι για σένα ήταν ταπεινωτικό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδεχτείτε κάθε ερμηνεία του άλλου.
Αλλά αν ζητάτε συγγνώμη για έναν συγκεκριμένο αντίκτυπο, είναι καλύτερο να μην τον υπονομεύετε αμέσως στην ίδια πρόταση.
Το «αλλά» μπορεί να ακυρώσει τη συγγνώμη
Συγγνώμη που σου φώναξα, αλλά με εκνεύρισες πραγματικά.
Τι μένει μετά τη λέξη «αλλά»;
Συχνά κυρίως:
Σου φώναξα εξαιτίας σου.
Μπορείτε, ωστόσο, να μιλήσετε και για τις δύο πλευρές της κατάστασης.
Απλώς είναι καλύτερο να τις διαχωρίσετε.
Ζητώ συγγνώμη που σου φώναξα. Δεν ήταν σωστό.
Και μετά:
Ταυτόχρονα, θα ήθελα να συζητήσουμε τι ήταν αυτό που με εκνεύρισε στην κατάσταση.
Έτσι δεν αναλαμβάνετε την ευθύνη για ολόκληρη τη σύγκρουση.
Αναλαμβάνετε την ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο αντιδράσατε.
Η συγγνώμη δεν είναι αυτοταπείνωση
Μερικοί άνθρωποι δυσκολεύονται να ζητήσουν συγγνώμη, επειδή τη βιώνουν ως:
Παραδέχομαι ότι είμαι κακός άνθρωπος.
Όμως:
Έκανα ένα λάθος.
δεν είναι το ίδιο με:
Είμαι κακός άνθρωπος.
Μια καλή συγγνώμη επικεντρώνεται στη συγκεκριμένη πράξη.
Δεν έπρεπε να το πω αυτό.
Δεν τήρησα αυτό που είχα υποσχεθεί.
Σε εκείνη την κατάσταση αντέδρασα υπερβολικά έντονα.
Δεν χρειάζεται:
Είμαι απαίσιος άνθρωπος.
Μια τέτοια φράση μπορεί μάλιστα να μεταφέρει την προσοχή ξανά σε εσάς.
Ο άλλος ξαφνικά, αντί να ασχολείται με τη δική του πληγή, σας καθησυχάζει:
Όχι, δεν είσαι απαίσιος.
Και το αρχικό πρόβλημα εξαφανίζεται.
Μην αναλαμβάνετε ούτε την ευθύνη για όλα
Το αντίθετο άκρο είναι να ζητάτε συγγνώμη για ολόκληρη τη σύγκρουση, παρόλο που κάνατε λάθος μόνο σε ένα μέρος της.
Για παράδειγμα:
Λυπάμαι που ύψωσα τη φωνή μου.
Αυτό μπορεί να είναι αληθινό.
Δεν χρειάζεται να προσθέσετε:
Άρα εγώ φταίω για ολόκληρο τον καβγά.
Μπορείτε να πείτε:
Αναλαμβάνω την ευθύνη που σου φώναξα. Ταυτόχρονα, θα ήθελα αργότερα να συζητήσουμε και όσα συνέβησαν προηγουμένως.
Έτσι η συγγνώμη δεν μετατρέπεται σε συνθηκολόγηση.
Απλώς διαχωρίζετε με ακρίβεια το δικό σας μερίδιο.
Η αποκατάσταση είναι συχνά σημαντικότερη από μια μακροσκελή συγγνώμη
Μερικές φορές δεν αρκεί να πείτε:
Συγγνώμη.
Αν η πράξη σας είχε συγκεκριμένη συνέπεια, είναι χρήσιμο να πείτε και:
Τι θα κάνω γι’ αυτό;
Για παράδειγμα:
Ξέχασα να σου στείλω εγκαίρως το υλικό. Λυπάμαι. Θα σου το στείλω σήμερα μέχρι τις έξι και την επόμενη φορά θα βάλω υπενθύμιση.
Ή:
Είπα αυτό το πράγμα μπροστά στους άλλους και ήταν inappropriate. Ζητώ συγγνώμη. Αν θέλεις, θα το διευκρινίσω και μπροστά τους.
Αυτό δίνει στη συγγνώμη μια πρακτική διάσταση.
Δεν είναι μόνο έκφραση λύπης.
Είναι προσπάθεια να διορθωθεί κάτι.
Η αποκατάσταση πρέπει να είναι ρεαλιστική
Στην προσπάθειά μας να κερδίσουμε γρήγορα τη συγχώρεση, μπορεί να υποσχεθούμε πάρα πολλά:
Δεν θα το ξανακάνω ποτέ.
Για ορισμένα πράγματα ίσως μπορείτε να το υποσχεθείτε.
Για άλλα είναι πιο ρεαλιστικό:
Θέλω να προσέξω περισσότερο.
Ή:
Την επόμενη φορά που θα θυμώσω, θα κάνω ένα διάλειμμα αντί να αρχίσω να φωνάζω.
Ένα συγκεκριμένο σχέδιο είναι συνήθως πιο χρήσιμο από μια μεγάλη υπόσχεση.
Ο άλλος δεν χρειάζεται να δεχτεί αμέσως τη συγγνώμη
Λέτε:
Ζητώ συγγνώμη.
Και ο άλλος απαντά:
Δεν είμαι έτοιμος γι’ αυτό τώρα.
Αυτό μπορεί να είναι δυσάρεστο.
Έχουμε την παρόρμηση να πούμε:
Μα ζήτησα συγγνώμη!
Όμως η συγγνώμη δεν είναι συναλλαγή:
εγώ λέω συγγνώμη → εσύ πρέπει να με συγχωρήσεις.
Ο άλλος μπορεί να χρειάζεται χρόνο.
Μπορείτε να πείτε:
Καταλαβαίνω. Ήθελα να ξέρεις ότι λυπάμαι και ότι αναλαμβάνω την ευθύνη γι’ αυτό.
Έτσι αφήνετε τη συγγνώμη να σταθεί από μόνη της.
Η συγγνώμη δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε με ολόκληρη την εκδοχή του άλλου
Φανταστείτε:
Με αγνοούσες όλο το βράδυ.
Εσείς αισθάνεστε ότι αυτό δεν είναι ακριβές.
Παρόλα αυτά, γνωρίζετε ότι ασχοληθήκατε με τον άλλον λιγότερο απ’ όσο θέλατε.
Δεν χρειάζεται να πείτε:
Ναι, σε αγνοούσα όλο το βράδυ.
Μπορείτε να πείτε:
Δεν αισθάνομαι ότι σε αγνόησα όλο το βράδυ, αλλά βλέπω ότι ασχολήθηκα λίγο μαζί σου και ότι αυτό σε πλήγωσε. Λυπάμαι γι’ αυτό.
Ζητάτε συγγνώμη για το μέρος που πραγματικά αναγνωρίζετε.
Δεν χρειάζεται εξαιτίας αυτού να αποδεχτείτε κάθε γενίκευση.
Τι γίνεται αν συνειδητοποιήσατε το λάθος σας αργότερα
Μερικές φορές, κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης, αμυνόμαστε.
Δεν έκανα τίποτα.
Και μόνο αργότερα συνειδητοποιούμε:
Στην πραγματικότητα, ήμουν πραγματικά αναίσθητος.
Μπορείτε να επιστρέψετε στο θέμα:
Σκέφτηκα όσα είπες. Σε εκείνη τη συζήτηση υπερασπιζόμουν πολύ τον εαυτό μου και τώρα βλέπω ότι το σχόλιό μου δεν ήταν σωστό. Ζητώ συγγνώμη.
Η συγγνώμη δεν χρειάζεται να έρθει αμέσως για να έχει αξία.
Μερικές φορές μια προσεκτικά σκεφτείσα συγγνώμη, αφού ηρεμήσουν τα πράγματα, είναι πολύ πιο ειλικρινής από ένα γρήγορο:
Εντάξει, συγγνώμη.
μόνο και μόνο για να τελειώσει ο καβγάς.
Πώς μπορεί να μοιάζει μια καλή συγγνώμη
Μια απλή δομή μπορεί να είναι:
Τι έκανα → ποιος ήταν ο αντίκτυπος → ευθύνη → αποκατάσταση
Για παράδειγμα:
Ζητώ συγγνώμη που άλλαξα τη συμφωνία μας και δεν σε ενημέρωσα εγκαίρως. Καταλαβαίνω ότι οργάνωσες το πρόγραμμά σου με βάση αυτό και σε έφερα έτσι σε μια δυσάρεστη κατάσταση. Έπρεπε να σου είχα γράψει αμέσως. Την επόμενη φορά θα επικοινωνήσω μαζί σου μόλις διαπιστώσω ότι αλλάζει το σχέδιο.
Δεν υπάρχει:
Αλλά…
Δεν υπάρχει:
Αν…
Δεν υπάρχει ούτε μακροσκελής αυτοκατηγορία.
Υπάρχει σαφής ανάληψη ευθύνης.
Τι δεν χρειάζεται μια καλή συγγνώμη
Δεν χρειάζεται να περιέχει:
Δεν το εννοούσα έτσι.
Κανονικά δεν κάνω τέτοια πράγματα.
Κι εσύ έκανες ένα λάθος.
Όλοι κάνουν καμιά φορά λάθη.
Ελπίζω να μη θυμώνεις μαζί μου.
Ορισμένα από αυτά μπορεί να έχουν τη θέση τους σε μια μεταγενέστερη συζήτηση.
Αλλά η συγγνώμη είναι συνήθως πιο δυνατή όταν πρώτα αφήνουμε να ακουστεί το απλό:
Αυτό έκανα. Δεν ήταν σωστό. Λυπάμαι.
Η συγγνώμη δεν είναι το τέλος, αλλά η αρχή της αποκατάστασης
Μερικά λάθη διορθώνονται με μία φράση και μια μικρή αλλαγή.
Άλλα χρειάζονται χρόνο.
Αν, για παράδειγμα, κάποιος παραβίαζε επανειλημμένα μια συμφωνία, ένα ακόμη:
Συγγνώμη.
μπορεί να μην έχει πλέον μεγάλη βαρύτητα.
Πιο σημαντικό θα είναι τι θα συμβεί μετά.
Μια συγγνώμη χωρίς αλλαγή μπορεί με τον καιρό να μοιάζει κενή.
Και μια αλλαγή χωρίς συγγνώμη μπορεί να αφήσει τον άλλον με την αίσθηση ότι ο αντίκτυπος της εμπειρίας του δεν αναγνωρίστηκε ποτέ.
Το καλύτερο είναι να συνυπάρχουν και τα δύο:
να αναγνωρίσετε το λάθος και να κάνετε κάτι γι’ αυτό.
Το να ζητάτε συγγνώμη είναι δυσκολότερο τη στιγμή που ταυτόχρονα νιώθετε την ανάγκη να αμυνθείτε
Διαβάζοντας, είναι εύκολο να πείτε:
Ζητώ συγγνώμη που δεν τήρησα τη συμφωνία μας.
Στην πραγματική κατάσταση, όμως, ο άλλος μπορεί να απαντήσει:
Αυτό το λες κάθε φορά. Απλώς δεν μπορεί κανείς να βασιστεί πάνω σου.
Και ακριβώς τότε εμφανίζεται η παρόρμηση να επιστρέψετε στην αυτοδικαιολόγηση:
Αυτό δεν είναι αλήθεια, την προηγούμενη φορά εγώ…
Στο Duovio μπορείτε να εξασκηθείτε με ασφάλεια σε μια παρόμοια κατάσταση. Ένα εικονικό άτομο αντιδρά στη συγγνώμη σας και δεν χρειάζεται να τη δεχτεί αμέσως. Μπορείτε να δοκιμάσετε πώς να αναγνωρίζετε το λάθος σας χωρίς δικαιολογίες, να προτείνετε ρεαλιστική αποκατάσταση και ταυτόχρονα να μην αναλαμβάνετε την ευθύνη για όλα.