«Δεν ενδιαφέρεσαι καθόλου για μένα.»
«Ποτέ δεν με βοηθάς σε τίποτα.»
«Η δουλειά σου είναι προφανώς πιο σημαντική από μένα.»
Πίσω από τέτοιες φράσεις συχνά δεν υπάρχει η πρόθεση να πληγώσουμε τον άλλον. Μπορεί να υπάρχει μια απολύτως δικαιολογημένη ανάγκη:
- Θέλω να περνάμε περισσότερο χρόνο μαζί.
- Χρειάζομαι βοήθεια.
- Θέλω να νιώθω ότι με ακούς.
Όμως, αντί να πούμε τι χρειαζόμαστε, αρχίζουμε να μιλάμε για όσα κάνει λάθος ο άλλος.
Και έτσι ολόκληρη η συζήτηση μπορεί να πάρει διαφορετική κατεύθυνση.
Η επίκριση συχνά κρύβει μια ανάγκη
Φανταστείτε την εξής κατάσταση:
Ο σύντροφός σας επιστρέφει αργά από τη δουλειά για αρκετά βράδια στη σειρά.
Μπορείτε να πείτε:
Τον τελευταίο καιρό μας έχεις εντελώς παρατήσει.
Όμως τι χρειάζεστε πραγματικά;
Ίσως θέλετε να πείτε:
Τον τελευταίο καιρό σχεδόν δεν βλεπόμαστε και μου λείπει ο χρόνος που περνάμε μαζί. Θα ήθελα να κανονίσουμε ένα βράδυ αυτή την εβδομάδα μόνο για εμάς.
Και οι δύο φράσεις προκύπτουν από την ίδια δυσαρέσκεια.
Ωστόσο, η επίδρασή τους μπορεί να είναι πολύ διαφορετική.
Η πρώτη αξιολογεί τον άλλον.
Η δεύτερη λέει τι συμβαίνει σε εσάς και τι θα θέλατε να αλλάξει.
Περιγράφετε τη συμπεριφορά, όχι τον χαρακτήρα του ανθρώπου
Όταν κάτι μας ενοχλεί για μεγάλο διάστημα, εύκολα αρχίζουμε να γενικεύουμε:
Είσαι εγωιστής.
Είσαι αναξιόπιστη.
Δεν με ακούς καθόλου.
Τέτοιες δηλώσεις είναι δύσκολο να γίνουν κατανοητές από τον άλλον.
Τι ακριβώς πρέπει να αλλάξει;
Πολύ πιο χρήσιμο είναι να περιγράψετε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά:
Όταν σου διηγούμαι κάτι και στη διάρκεια της συζήτησης πιάνεις αρκετές φορές το τηλέφωνό σου, νιώθω ότι δεν με ακούς.
Τώρα είναι ξεκάθαρο για ποιο πράγμα μιλάτε.
Δεν λέτε:
«Είσαι κακός ακροατής.»
Λέτε:
«Αυτή η συγκεκριμένη συμπεριφορά με ενοχλεί.»
Και για μια συγκεκριμένη συμπεριφορά είναι πολύ πιο εύκολο να μιλήσετε.
Προσοχή στα «πάντα» και «ποτέ»
Όταν είμαστε απογοητευμένοι, οι απόλυτες εκφράσεις έρχονται σχεδόν από μόνες τους:
Ποτέ δεν τακτοποιείς.
Πάντα εγώ πρέπει να τα κανονίζω όλα.
Ποτέ δεν με ρωτάς τι θέλω.
Το πρόβλημα είναι ότι η συζήτηση πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε προσπάθεια να αποδειχθεί αν η δήλωση είναι πράγματι αληθινή.
Δεν είναι αλήθεια, την περασμένη εβδομάδα καθάρισα.
Και ξαφνικά δεν μαλώνετε για τον καταμερισμό των οικιακών εργασιών.
Μαλώνετε για τη λέξη «ποτέ».
Αντί γι’ αυτό, μπορείτε να είστε συγκεκριμένοι:
Αυτή την εβδομάδα καθάρισα εγώ την κουζίνα τρεις φορές. Θα ήθελα να μοιράσουμε τις οικιακές δουλειές πιο ισότιμα.
Οι συγκεκριμένες καταστάσεις αντιμετωπίζονται καλύτερα από μια καταδίκη ολόκληρης της σχέσης.
Μην υποθέτετε τι έχει ο άλλος στο μυαλό του
Ένα ακόμη συχνό βήμα είναι να αποδίδουμε προθέσεις:
Δεν σε νοιάζει τι χρειάζομαι.
Το κάνεις επίτηδες.
Θέλεις απλώς να με εκνευρίσεις.
Ίσως πράγματι το πιστεύετε.
Όμως δεν μπορείτε να ξέρετε τι σκέφτεται ο άλλος.
Πολύ πιο ασφαλές είναι να μιλάτε για όσα μπορείτε να παρατηρήσετε και για το πώς σας επηρεάζουν.
Αντί για:
Δεν σε νοιάζει καθόλου που σε περιμένω.
μπορείτε να πείτε:
Όταν έρχεσαι αργά και δεν με ενημερώνεις, περιμένω και δεν ξέρω πότε θα φτάσεις. Χρειάζομαι την επόμενη φορά να μου στείλεις ένα μήνυμα.
Δεν χρειάζεται να αποφασίσετε αν ο άλλος είναι ασυνείδητος.
Του λέτε ποια συμπεριφορά σας ενοχλεί και τι χρειάζεστε αντί γι’ αυτή.
Το να πείτε πώς νιώθετε δεν είναι ακόμη αίτημα
Μερικές φορές μαθαίνουμε να μιλάμε για τα συναισθήματά μας, αλλά ο άλλος εξακολουθεί να μην ξέρει τι ακριβώς θέλουμε από εκείνον.
Για παράδειγμα:
Τον τελευταίο καιρό είμαι τρομερά πιεσμένη.
Αυτή είναι μια σημαντική πληροφορία.
Όμως ο σύντροφός σας ίσως δεν καταλάβει αν θέλετε να σας ακούσει, να αναλάβει μέρος των οικιακών υποχρεώσεων ή να σας χαρίσει ένα βράδυ μόνη σας.
Βοηθά να προσθέσετε ένα συγκεκριμένο αίτημα:
Τον τελευταίο καιρό είμαι πολύ πιεσμένη. Θα ήθελα αυτή την εβδομάδα να αναλάβεις τα ψώνια και το δείπνο την Τρίτη και την Πέμπτη.
Τώρα ο άλλος γνωρίζει σε τι μπορεί να ανταποκριθεί.
Η ανάγκη και το αίτημα δεν είναι το ίδιο πράγμα
Μπορεί να χρειάζεστε περισσότερη εγγύτητα.
Όμως:
Πρέπει κάθε βράδυ να κάθεσαι μαζί μου δύο ώρες στον καναπέ.
δεν είναι πλέον ανάγκη. Είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος για να την ικανοποιήσετε.
Η ανάγκη μπορεί να είναι:
Μου λείπει τον τελευταίο καιρό ο χρόνος που περνάμε μαζί.
Το αίτημα, για παράδειγμα, μπορεί να είναι:
Μπορούμε να κρατήσουμε ένα βράδυ αυτή την εβδομάδα χωρίς τηλέφωνα και δουλειά;
Αυτή είναι μια σημαντική διαφορά.
Όταν γνωρίζουμε την πραγματική μας ανάγκη, έχουμε συχνά περισσότερες επιλογές για να την ικανοποιήσουμε.
Ένα καλό αίτημα είναι συγκεκριμένο
Συγκρίνετε:
Χρειάζομαι να είσαι πιο προσεκτικός.
με:
Όταν μιλάμε το βράδυ, θα μπορούσες να αφήσεις το τηλέφωνό σου για δέκα λεπτά;
Η πρώτη διατύπωση είναι αόριστη.
Τι σημαίνει «να είσαι πιο προσεκτικός»;
Η δεύτερη περιγράφει κάτι που μπορεί πράγματι να γίνει.
Παρομοίως, αντί για:
Χρειάζομαι περισσότερη υποστήριξη από εσένα.
μπορεί να είναι πιο χρήσιμο να πείτε:
Όταν επιστρέφω στο σπίτι μετά από μια δύσκολη μέρα, θα με βοηθούσε να με ακούσεις πρώτα για λίγο, πριν αρχίσουμε να ψάχνουμε λύσεις.
Όσο πιο συγκεκριμένο είναι το αίτημα, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει ο άλλος να καταλάβει τι ακριβώς χρειάζεστε.
Το αίτημα πρέπει να επιτρέπει και το «όχι»
Εδώ το αίτημα διαφέρει από την απαίτηση.
Λέτε:
Θα ήθελα να περάσουμε μαζί το Σάββατο. Θα γινόταν;
Ο άλλος απαντά:
Αυτό το Σάββατο όχι, έχω ήδη κανονίσει κάτι.
Τι θα κάνετε μετά;
Αν ακολουθήσει:
Δηλαδή οι φίλοι σου είναι πάλι πιο σημαντικοί από μένα.
τότε η αρχική ερώτηση ίσως στην πραγματικότητα δεν ήταν αίτημα.
Ήταν απαίτηση, στην οποία γινόταν αποδεκτή μόνο μία σωστή απάντηση.
Ένα πραγματικό αίτημα δίνει στον άλλον χώρο να συμφωνήσει, να αρνηθεί ή να προτείνει μια άλλη δυνατότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται να σας στενοχωρήσει η άρνηση.
Μπορείτε να πείτε:
Λυπάμαι, ανυπομονούσα να περάσουμε χρόνο μαζί. Τι θα έλεγες για την Κυριακή;
Εκφράσατε την ανάγκη σας και ταυτόχρονα σέβεστε ότι ο άλλος έχει τις δικές του ανάγκες.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψετε την ανάγκη σε κατηγορία
Φανταστείτε ότι ο σύντροφός σας προσκαλεί συχνά επισκέπτες στο σπίτι χωρίς να σας το έχει πει προηγουμένως.
Η επίκριση μπορεί να ακούγεται έτσι:
Δεν σέβεσαι καθόλου ότι μένω κι εγώ εδώ. Πάντα κάνεις ό,τι θέλεις.
Η πραγματική σας ανάγκη μπορεί να είναι αρκετά απλή:
Όταν έρχεται κάποιος στο σπίτι μας χωρίς προηγούμενη συνεννόηση, δεν νιώθω άνετα. Χρειάζομαι να γνωρίζω εκ των προτέρων όταν θέλουμε να καλέσουμε κάποιον στο σπίτι. Μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι την επόμενη φορά θα το συζητάμε πρώτα;
Δεν λέτε ποιος είναι κακός.
Λέτε:
τι συμβαίνει → ποια είναι η επίδρασή του → τι χρειάζεστε → τι ζητάτε.
Και αν ο άλλος διαφωνεί;
Το να εκφράσετε σωστά μια ανάγκη δεν είναι μια μαγική τεχνική που εξασφαλίζει ότι ο άλλος θα πει ναι.
Μπορεί, για παράδειγμα, να πείτε:
Θα ήθελα να έχω κάθε εβδομάδα ένα βράδυ μόνο για μένα.
Και ο σύντροφός σας μπορεί να απαντήσει:
Για μένα αυτό είναι υπερβολικό με το τωρινό πρόγραμμα και τα παιδιά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι εκφράσατε την ανάγκη σας λανθασμένα.
Μόλις τώρα αρχίζει η πραγματική συζήτηση.
Μπορείτε να ρωτήσετε:
Τι θα ήταν ρεαλιστικό για σένα;
Ίσως βρείτε μαζί μια διαφορετική λύση.
Και ίσως διαπιστώσετε ότι κάποιες ανάγκες δεν μπορούν να συνδυαστούν εύκολα.
Η καλή επικοινωνία δεν εγγυάται τη συμφωνία. Βοηθά όμως να διαπιστώσουμε σε τι πραγματικά διαφωνούμε.
Μια απλή δομή όταν δεν ξέρετε πώς να ξεκινήσετε
Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείτε κάποια ακριβή, αποστηθισμένη φράση.
Μπορεί όμως να βοηθήσει η εξής σειρά:
Συγκεκριμένη κατάσταση → επίδραση σε εσάς → ανάγκη → αίτημα
Για παράδειγμα:
Όταν αλλάζουν τα σχέδιά μας και το μαθαίνω την τελευταία στιγμή, δυσκολεύομαι να οργανώσω το πρόγραμμά μου. Χρειάζομαι λίγο περισσότερη προβλεψιμότητα. Θα μπορούσες την επόμενη φορά να με ενημερώσεις μόλις μάθεις ότι αλλάζει το σχέδιο;
Αντί για:
Μαζί σου απλώς δεν μπορεί να γίνει κανένα σχέδιο.
Το νόημα είναι παρόμοιο.
Ο τρόπος με τον οποίο το μεταφέρετε, όμως, είναι εντελώς διαφορετικός.
Δεν χρειάζεται να μιλάτε τέλεια
Σε μια πραγματική συζήτηση πιθανότατα δεν θα είστε κάθε φορά ήρεμοι και ακριβείς.
Μερικές φορές θα σας ξεφύγει μια επίκριση.
Με εκνευρίζει που πρέπει να τα κανονίζω όλα μόνη μου.
Το σημαντικό είναι ότι μπορείτε να τη διορθώσετε:
Το είπα σαν επίκριση. Θα το προσπαθήσω αλλιώς. Τον τελευταίο καιρό νιώθω ότι το μεγαλύτερο μέρος της οργάνωσης του σπιτιού έχει πέσει πάνω μου και έχω κουραστεί. Θα ήθελα να μοιράσουμε κάποιες από τις υποχρεώσεις.
Η ικανότητα να αλλάζετε την πορεία της συζήτησης είναι συχνά πιο σημαντική από την ικανότητα να διατυπώσετε τα πάντα τέλεια από την πρώτη φορά.
Το να ξέρετε τι χρειάζεστε είναι μόνο το πρώτο μέρος
Διαβάζοντας το άρθρο, φαίνεται εύκολο να αντικαταστήσετε:
Δεν νοιάζεσαι για μένα.
με τη φράση:
Μου λείπει ο χρόνος που περνάμε μαζί και θα ήθελα να κρατήσουμε ένα βράδυ για εμάς.
Στην πραγματική συζήτηση, όμως, ο άλλος μπορεί να απαντήσει:
Αυτή την εβδομάδα πραγματικά δεν έχω χρόνο για αυτό.
Και ακριβώς εκείνη τη στιγμή φαίνεται αν εκφράσαμε ένα αίτημα - ή αν περιμέναμε ότι ο άλλος πρέπει να συμφωνήσει.
Στο Duovio μπορείτε να εξασκηθείτε με ασφάλεια σε μια παρόμοια κατάσταση. Με δικά σας λόγια λέτε τι χρειάζεστε, ένα εικονικό άτομο ανταποκρίνεται στο αίτημά σας και η συζήτηση συνεχίζεται ανάλογα με την απάντησή σας.
Έτσι μπορείτε να δοκιμάσετε πώς να διατυπώνετε μια ανάγκη συγκεκριμένα, χωρίς επίκριση και χωρίς πίεση - αφήνοντας ταυτόχρονα στην άλλη πλευρά πραγματικό χώρο να ανταποκριθεί.